🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:38:21 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

चुण्टति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

चुण्टति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

चुण्टति

अर्थ: कतरना, तोड़ना, चुटिया मारना,नोचना

संस्कृत: छेदने

अंग्रेज़ी: to cut, to prick

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. चुण्ट् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. चुण्ट् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. चुण्टत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चुण्ट् + शतृ
  4. चुण्टत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चुण्ट् + शतृ
  5. चुण्टता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चुण्ट् + घञ् · तद्धित: चुण्ट + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — चुण्ट् (चुरादिगण) · अर्थ: कतरना, तोड़ना, चुटिया मारना,नोचना (छेदने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमचुण्टति / चुण्टयतिचुण्टतः / चुण्टयतःचुण्टन्ति / चुण्टयन्ति
मध्यमचुण्टयसि / चुण्टसिचुण्टथः / चुण्टयथःचुण्टथ / चुण्टयथ
उत्तमचुण्टयामि / चुण्टामिचुण्टयावः / चुण्टावःचुण्टयामः / चुण्टामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चुण्टति · लट् (आत्मने.): चुण्टयते · लिट्: चुचुण्ट · लिट् (आत्मने.): चुण्टयाञ्चक्रे · लुट्: चुण्टयिता · लुट् (आत्मने.): चुण्टयिता · लृट्: चुण्टयिष्यति · लृट् (आत्मने.): चुण्टयिष्यते · लोट्: चुण्टतात् · लोट् (आत्मने.): चुण्टयताम् · लङ्: अचुण्टत् · लङ् (आत्मने.): अचुण्टयत · विधिलिङ्: चुण्टयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चुण्टयेत · आशीर्लिङ्: चुण्ट्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चुण्टयिषीष्ट · लुङ्: अचुचुण्टत् · लुङ् (आत्मने.): अचुचुण्टत · लृङ्: अचुण्टयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचुण्टयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चुण्टन · ण्वुल्: चुण्टकः · तृच्: चुण्टिता · यत्: चुण्ट्यः · ण्यत्: चुण्ट्यः · तव्य: चुण्टितव्यः · अनीयर्: चुण्टनीयः · क्त: चुण्टितः · क्तवतु: चुण्टितवान् · शतृ: चुण्टन् · स्य-शतृ: चुण्टिष्यन् · शानच्: चुण्टयमानः · क्त्वा: चुण्टित्वा · ल्यप्: प्रचुण्ट्य · तुमुन्: चुण्टितुम् · णमुल्: चुण्टम् · घञ्: चुण्टः · क्तिन्: चुण्टि · क्वसु: चुचुण्ट्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
चुण्टतिचुण्ट् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: चुण्ट् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | चुण्टत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चुण्ट् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

चुण्टति ➤ कतरना, तोड़ना, चुटिया मारना,नोचना
संस्कृत: छेदने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें