॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अच्छी तरह विचार करना, चिंतन करना, होश में आना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: संज्ञाने
अंग्रेज़ी: to perceive,to think,to recover consciousness,to observe, to see,to regain consciousness
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | चेतः | चेतौ | चेताः |
| द्वितीया | चेतम् | चेतौ | चेतान् |
| तृतीया | चेतेन | चेताभ्याम् | चेतैः |
| चतुर्थी | चेताय | चेताभ्याम् | चेतेभ्यः |
| पञ्चमी | चेतात् / चेताद् | चेताभ्याम् | चेतेभ्यः |
| षष्ठी | चेतस्य | चेतयोः | चेतानाम् |
| सप्तमी | चेते | चेतयोः | चेतेषु |
| सम्बोधन | हे चेत | हे चेतौ | हे चेताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चेतति | चेततः | चेतन्ति |
| मध्यम | चेतसि | चेतथः | चेतथ |
| उत्तम | चेतामि | चेतावः | चेतामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चेतति · लिट्: चिचेत · लुट्: चेतिता · लृट्: चेतिष्यति · लोट्: चेततात् · लङ्: अचेतत् · विधिलिङ्: चेतेत् · आशीर्लिङ्: चित्यात् · लुङ्: अचेतीत् · लृङ्: अचेतिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चेतन · ण्वुल्: चेतकः · तृच्: चेतिता · ण्यत्: चेत्यः · तव्य: चेतितव्यः · अनीयर्: चेतनीयः · क्त: चित्तः · क्तवतु: चित्तवान् · शतृ: चेतन् · स्य-शतृ: चेतिष्यन् · क्त्वा: चितित्वा · ल्यप्: प्रचित्य · तुमुन्: चेतितुम् · णमुल्: चेतम् · घञ्: चेतः · क्तिन्: चित्ति · क्वसु: चिचित्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| चेताय | चेत (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चित् + घञ् 📚 अन्य सम्भावना: चेत (नपुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: चित् + अच् |
चेताय 📚 ➤ अच्छी तरह विचार करना, चिंतन करना, होश में आना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: संज्ञाने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| चेत 📚 | चित्त की वृत्ति । चेतना । संज्ञा । होश | 🟠🔵🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड