🌸 पदच्छेदः स्वचालित
छमसि+इ
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित
छमसि
अर्थ: खाना
संस्कृत: अदने
अंग्रेज़ी: to eat
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- छम् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन
📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
धातुरूप — छम् (भ्वादिगण) · अर्थ: खाना (अदने)
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
| प्रथम | छमति | छमतः | छमन्ति |
| मध्यम | छमसि | छमथः | छमथ |
| उत्तम | छमामि | छमावः | छमामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छमति · लिट्: चच्छाम · लुट्: छमिता · लृट्: छमिष्यति · लोट्: छमतात् · लङ्: अच्छमत् · विधिलिङ्: छमेत् · आशीर्लिङ्: छम्यात् · लुङ्: अच्छमीत् · लृङ्: अच्छमिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छमन · ण्वुल्: छमकः · तृच्: छमिता · यत्: छम्यः · तव्य: छमितव्यः · अनीयर्: छमनीयः · क्त: छान्तः · क्तवतु: छान्तवान् · शतृ: छमन् · स्य-शतृ: छमिष्यन् · क्त्वा: छान्त्वा · ल्यप्: प्रच्छम्य · तुमुन्: छमितुम् · णमुल्: छमम् · घञ्: छमः · क्तिन्: छान्ति · क्वसु: चच्छन्वान्
इ
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- अव्ययम्
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — छम्
छम्
cham
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छम् cl. 1. ˚मति, to eat, Dhātup. xiii, 27.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (405,2) स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
छम् {c1c} P. (छमति) To eat, consume.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0500-c) स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🌹 पदपरिचयः स्वचालित
| पदम् | विवरणम् |
| छमसि | छम् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 |
| इ | अव्ययम् 📚 |
🌷 पदार्थः कोश-आधारित
छमसि 📚 ➤ खाना
संस्कृत: अदने
इ 📚 ➤ क्रोध
📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
| छम् 📚 | cl. 1. ˚मति, to eat, Dhātup. xiii, 27 | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
⚙️ व्याकरणम् स्वचालित
❖ सन्धिः
❖ समासः
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
❖ कृदन्तः
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
❖ तद्धितान्तः
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता।
पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ
उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है।
स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें);
श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।