॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छाः | छौ | छाः |
| द्वितीया | छाम् | छौ | छः |
| तृतीया | छा | छाभ्याम् | छाभिः |
| चतुर्थी | छे | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| पञ्चमी | छः | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| षष्ठी | छः | छोः | छाम् |
| सप्तमी | छि | छोः | छासु |
| सम्बोधन | हे छाः | हे छौ | हे छाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छ्यति | छ्यतः | छ्यन्ति |
| मध्यम | छ्यसि | छ्यथः | छ्यथ |
| उत्तम | छ्यामि | छ्यावः | छ्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छ्यति · लिट्: चच्छौ · लुट्: छाता · लृट्: छास्यति · लोट्: छ्यतात् · लङ्: अच्छ्यत् · विधिलिङ्: छ्येत् · आशीर्लिङ्: छायात् · लुङ्: अच्छात् · लृङ्: अच्छास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छान · ण्वुल्: छायकः · तृच्: छाता · यत्: छेयः · तव्य: छातव्यः · अनीयर्: छानीयः · क्त: छितः · क्तवतु: छितवान् · शतृ: छ्यन् · स्य-शतृ: छास्यन् · क्त्वा: छित्वा · ल्यप्: प्रच्छाय · तुमुन्: छातुम् · णमुल्: छायम् · घञ्: छायः · क्तिन्: छिति · क्वसु: चच्छिवान्
अर्थ: छल्-ल्युट्, स्त्रियां टाप् च
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छलना | छलने | छलनाः |
| द्वितीया | छलनाम् | छलने | छलनाः |
| तृतीया | छलनया | छलनाभ्याम् | छलनाभिः |
| चतुर्थी | छलनायै | छलनाभ्याम् | छलनाभ्यः |
| पञ्चमी | छलनायाः | छलनाभ्याम् | छलनाभ्यः |
| षष्ठी | छलनायाः | छलनयोः | छलनानाम् |
| सप्तमी | छलनायाम् | छलनयोः | छलनासु |
| सम्बोधन | हे छलने | हे छलने | हे छलनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
छि 📚 ➤ काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
छलना 📚 ➤ छल्-ल्युट्, स्त्रियां टाप् च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छा 📚 | आच्छादन । छिपाना | 🟠🔵🟢🟤 |
| छलना 📚 | किसी को धोखा देना । भुलावे में डालना । दगा देना । प्रतारित करना | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड