॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छा | छे | छाः |
| द्वितीया | छाम् | छे | छाः |
| तृतीया | छया | छाभ्याम् | छाभिः |
| चतुर्थी | छायै | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| पञ्चमी | छायाः | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| षष्ठी | छायाः | छयोः | छानाम् |
| सप्तमी | छायाम् | छयोः | छासु |
| सम्बोधन | हे छे | हे छे | हे छाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छ्यति | छ्यतः | छ्यन्ति |
| मध्यम | छ्यसि | छ्यथः | छ्यथ |
| उत्तम | छ्यामि | छ्यावः | छ्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छ्यति · लिट्: चच्छौ · लुट्: छाता · लृट्: छास्यति · लोट्: छ्यतात् · लङ्: अच्छ्यत् · विधिलिङ्: छ्येत् · आशीर्लिङ्: छायात् · लुङ्: अच्छात् · लृङ्: अच्छास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छान · ण्वुल्: छायकः · तृच्: छाता · यत्: छेयः · तव्य: छातव्यः · अनीयर्: छानीयः · क्त: छितः · क्तवतु: छितवान् · शतृ: छ्यन् · स्य-शतृ: छास्यन् · क्त्वा: छित्वा · ल्यप्: प्रच्छाय · तुमुन्: छातुम् · णमुल्: छायम् · घञ्: छायः · क्तिन्: छिति · क्वसु: चच्छिवान्
अर्थ: प्रार्थना करना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: स्तुतौ
अंग्रेज़ी: to pray, to worship, to adore, to laud
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ईडः | ईडौ | ईडाः |
| द्वितीया | ईडम् | ईडौ | ईडान् |
| तृतीया | ईडेन | ईडाभ्याम् | ईडैः |
| चतुर्थी | ईडाय | ईडाभ्याम् | ईडेभ्यः |
| पञ्चमी | ईडात् / ईडाद् | ईडाभ्याम् | ईडेभ्यः |
| षष्ठी | ईडस्य | ईडयोः | ईडानाम् |
| सप्तमी | ईडे | ईडयोः | ईडेषु |
| सम्बोधन | हे ईड | हे ईडौ | हे ईडाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ईट्टे | ईडाते | ईडते |
| मध्यम | ईडिषे | ईडाथे | ईडिध्वे |
| उत्तम | ईडे | ईड्वहे | ईड्महे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ईट्टे · लिट् (आत्मने.): ईडाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): ईडिता · लृट् (आत्मने.): ईडिष्यते · लोट् (आत्मने.): ईट्टाम् · लङ् (आत्मने.): ऐट्ट · विधिलिङ् (आत्मने.): ईडीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ईडिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): ऐडिष्ट · लृङ् (आत्मने.): ऐडिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ईडन · ण्वुल्: ईडकः · तृच्: ईडिता · ण्यत्: ईड्यः · तव्य: ईडितव्यः · अनीयर्: ईडनीयः · क्त: ईडितः · क्तवतु: ईडितवान् · शानच्: ईडानः · क्त्वा: ईडित्वा · ल्यप्: प्रेड्य · तुमुन्: ईडितुम् · णमुल्: ईडम् · घञ्: ईडः · क्तिन्: ईट्टि · क्वसु: ईडाम्बभूवान्
छा 📚 ➤ काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
ईड 📚 ➤ प्रार्थना करना (भाववाचक कृदन्त)
संस्कृत: स्तुतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छा 📚 | आच्छादन । छिपाना | 🟠🔵🟢🟤 |
| ईड 📚 | स्तुतौ अदा० आत्म० सक० सेट् । ईड्वे ईडिषे ईडिध्वं ऐडिष्ट ईडाम्--बभूव आस… | 🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| छेड | छा + ईड | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड