॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, चोट मारना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut, to strike
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छोटनम् | छोटने | छोटनानि |
| द्वितीया | छोटनम् | छोटने | छोटनानि |
| तृतीया | छोटनेन | छोटनाभ्याम् | छोटनैः |
| चतुर्थी | छोटनाय | छोटनाभ्याम् | छोटनेभ्यः |
| पञ्चमी | छोटनात् / छोटनाद् | छोटनाभ्याम् | छोटनेभ्यः |
| षष्ठी | छोटनस्य | छोटनयोः | छोटनानाम् |
| सप्तमी | छोटने | छोटनयोः | छोटनेषु |
| सम्बोधन | हे छोटन | हे छोटने | हे छोटनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छोटयति | छोटयतः | छोटयन्ति |
| मध्यम | छोटयसि | छोटयथः | छोटयथ |
| उत्तम | छोटयामि | छोटयावः | छोटयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छोटयति · लट् (आत्मने.): छोटयते · लिट्: छोटयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): छोटयाञ्चक्रे · लुट्: छोटयिता · लुट् (आत्मने.): छोटयिता · लृट्: छोटयिष्यति · लृट् (आत्मने.): छोटयिष्यते · लोट्: छोटयतात् · लोट् (आत्मने.): छोटयताम् · लङ्: अच्छोटयत् · लङ् (आत्मने.): अच्छोटयत · विधिलिङ्: छोटयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): छोटयेत · आशीर्लिङ्: छोट्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): छोटयिषीष्ट · लुङ्: अचुच्छुटत् · लुङ् (आत्मने.): अचुच्छुटत · लृङ्: अच्छोटयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अच्छोटयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छोटन · ण्वुल्: छोटकः · तृच्: छोटयिता · यत्: छोट्यः · तव्य: छोटयितव्यः · अनीयर्: छोटनीयः · क्त: छोटितः · क्तवतु: छोटितवान् · शतृ: छोटयन् · स्य-शतृ: छोटयिष्यन् · शानच्: छोटयमानः · क्त्वा: छोटयित्वा · ल्यप्: प्रच्छोट्य · तुमुन्: छोटयितुम् · णमुल्: छोटम् · क्तिन्: छोट्टि · क्वसु: छोटयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| छोटनम् | छोटन (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छुट् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: छोटन (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छुट् + ल्युट् |
छोटनम् 📚 ➤ कतरना, चोट मारना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| छोटन 📚 | n. cutting off, Uttamac. 206 | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड