🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:13:34 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

जक्त

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

जक्ते

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

जक्ते

अर्थ: युद्ध करना, लड़ाई करना, मारना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)

संस्कृत: युद्धे

अंग्रेज़ी: to fight, to kill

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. जक्ति (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जज् + क्तिन्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — जक्ति (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजक्तिःजक्तीजक्तयः
द्वितीयाजक्तिम्जक्तीजक्तीः
तृतीयाजक्त्याजक्तिभ्याम्जक्तिभिः
चतुर्थीजक्तये / जक्त्यैजक्तिभ्याम्जक्तिभ्यः
पञ्चमीजक्तेः / जक्त्याःजक्तिभ्याम्जक्तिभ्यः
षष्ठीजक्तेः / जक्त्याःजक्त्योःजक्तीनाम्
सप्तमीजक्तौ / जक्त्याम्जक्त्योःजक्तिषु
सम्बोधनहे जक्तेहे जक्तीहे जक्तयः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — जज् (भ्वादिगण) · अर्थ: युद्ध करना, लड़ाई करना, मारना (युद्धे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमजजतिजजतःजजन्ति
मध्यमजजसिजजथःजजथ
उत्तमजजामिजजावःजजामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जजति · लिट्: जजाज · लुट्: जजिता · लृट्: जजिष्यति · लोट्: जजतात् · लङ्: अजजत् · विधिलिङ्: जजेत् · आशीर्लिङ्: जज्यात् · लुङ्: अजजीत् · लृङ्: अजजिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जजन · ण्वुल्: जाजकः · तृच्: जजिता · ण्यत्: जाज्यः · तव्य: जजितव्यः · अनीयर्: जजनीयः · क्त: जजितः · क्तवतु: जजितवान् · शतृ: जजन् · स्य-शतृ: जजिष्यन् · क्त्वा: जजित्वा · ल्यप्: प्रजज्य · तुमुन्: जजितुम् · णमुल्: जाजम् · घञ्: जागः · क्तिन्: जक्ति · क्वसु: जेजिवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
जक्तेजक्ति (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जज् + क्तिन् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

जक्ते 📚 ➤ युद्ध करना, लड़ाई करना, मारना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: युद्धे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
जक्ति 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • जक्ते: जज् + क्तिन् — भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें