॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बोलना, बकना, जप करना, मन में बोलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि मानसे च
अंग्रेज़ी: to speak, to meditate, to mutter, to speak nonsense
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जपितृ | जपितृणी | जपितॄणि |
| द्वितीया | जपितृ | जपितृणी | जपितॄणि |
| तृतीया | जपितृणा / जपित्रा | जपितृभ्याम् | जपितृभिः |
| चतुर्थी | जपितृणे / जपित्रे | जपितृभ्याम् | जपितृभ्यः |
| पञ्चमी | जपितृणः / जपितुः | जपितृभ्याम् | जपितृभ्यः |
| षष्ठी | जपितृणः / जपितुः | जपितृणोः / जपित्रोः | जपितॄणाम् |
| सप्तमी | जपितृणि / जपितरि | जपितृणोः / जपित्रोः | जपितृषु |
| सम्बोधन | हे जपितृ / हे जपितः | हे जपितृणी | हे जपितॄणि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जपति | जपतः | जपन्ति |
| मध्यम | जपसि | जपथः | जपथ |
| उत्तम | जपामि | जपावः | जपामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जपति · लिट्: जजाप · लुट्: जपिता · लृट्: जपिष्यति · लोट्: जपतात् · लङ्: अजपत् · विधिलिङ्: जपेत् · आशीर्लिङ्: जप्यात् · लुङ्: अजपीत् · लृङ्: अजपिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जपन · ण्वुल्: जापकः · तृच्: जपिता · यत्: जप्यः · तव्य: जपितव्यः · अनीयर्: जपनीयः · क्त: जपितः · क्तवतु: जपितवान् · शतृ: जपन् · स्य-शतृ: जपिष्यन् · क्त्वा: जपित्वा · ल्यप्: प्रजप्य · तुमुन्: जपितुम् · णमुल्: जापम् · घञ्: जापः · क्तिन्: जप्ति · क्वसु: जेपिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जपितृ | जपितृ (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: जप् + तृच् 📚 अन्य सम्भावना: जपितृ (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जप् + तृच् | जपितृ (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: जप् + तृच् |
जपितृ 📚 ➤ बोलना, बकना, जप करना, मन में बोलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि मानसे च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जपितृ 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड