॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
व्युत्पत्ति: जि / जन् / जु + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जा | जे | जाः |
| द्वितीया | जाम् | जे | जाः |
| तृतीया | जया | जाभ्याम् | जाभिः |
| चतुर्थी | जायै | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| पञ्चमी | जायाः | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| षष्ठी | जायाः | जयोः | जानाम् |
| सप्तमी | जायाम् | जयोः | जासु |
| सम्बोधन | हे जे | हे जे | हे जाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: जुगुप्सायां कृपायां च
अंग्रेज़ी: to pity, to hate, to criticize, to abuse, to favour
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ऋत्तिः | ऋत्ती | ऋत्तयः |
| द्वितीया | ऋत्तिम् | ऋत्ती | ऋत्तीः |
| तृतीया | ऋत्त्या | ऋत्तिभ्याम् | ऋत्तिभिः |
| चतुर्थी | ऋत्तये / ऋत्त्यै | ऋत्तिभ्याम् | ऋत्तिभ्यः |
| पञ्चमी | ऋत्तेः / ऋत्त्याः | ऋत्तिभ्याम् | ऋत्तिभ्यः |
| षष्ठी | ऋत्तेः / ऋत्त्याः | ऋत्त्योः | ऋत्तीनाम् |
| सप्तमी | ऋत्तौ / ऋत्त्याम् | ऋत्त्योः | ऋत्तिषु |
| सम्बोधन | हे ऋत्ते | हे ऋत्ती | हे ऋत्तयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऋतीयते | ऋतीयेते | ऋतीयन्ते |
| मध्यम | ऋतीयसे | ऋतीयेथे | ऋतीयध्वे |
| उत्तम | ऋतीये | ऋतीयावहे | ऋतीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): ऋतीयते · लिट्: आनर्त · लिट् (आत्मने.): ऋतीयाञ्चक्रे · लुट्: अर्तिता · लुट् (आत्मने.): ऋतीयिता · लृट्: अर्तिष्यति · लृट् (आत्मने.): ऋतीयिष्यते · लोट् (आत्मने.): ऋतीयताम् · लङ् (आत्मने.): आर्तीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): ऋतीयेत · आशीर्लिङ्: ऋत्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): ऋतीयिषीष्ट · लुङ्: आर्तीत् · लुङ् (आत्मने.): आर्तीयिष्ट · लृङ्: आर्तिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): आर्तीयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अर्तन · ण्वुल्: अर्तकः · तृच्: अर्तिता · यत्: ऋतीय्यः · तव्य: अर्तितव्यः · अनीयर्: अर्तनीयः · क्त: ऋतितः · क्तवतु: ऋतितवान् · शानच्: ऋतीयमानः · क्त्वा: ऋतित्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तितुम् · णमुल्: अर्तम् · घञ्: अर्तः · क्तिन्: ऋत्ति · क्वसु: आनृतिवान्
जा 📚 ➤ से या में उत्पन्न, पैदा हुआ,वंशज, अवतीर्ण, उद्भूत
ऋत्ते 📚 ➤ (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: जुगुप्सायां कृपायां च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जा 📚 | रहा है ।—जयं॰ प्र॰, पृ॰ ८६ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ऋत्ति 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| जर्त्त | जा + ऋत्ते | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड