॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ह्रास होना, झरना, नाश होना
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to perish,to decay, to deteriorate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दाता | दातारौ | दातारः |
| मध्यम | दातासे | दातासाथे | दाताध्वे |
| उत्तम | दाताहे | दातास्वहे | दातास्महे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): दीयते · लिट् (आत्मने.): दिदीये · लुट् (आत्मने.): दाता · लृट् (आत्मने.): दास्यते · लोट् (आत्मने.): दीयताम् · लङ् (आत्मने.): अदीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): दीयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अदास्त · लृङ् (आत्मने.): अदास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दीनः · क्तवतु: दीनवान् · शानच्: दीयमानः · क्त्वा: दीत्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · क्तिन्: दीति · क्वसु: दिदीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| जल-दाता | समास: जल + दी कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: दी धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: दातृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | दाता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + क्त |
जलदाता 📚जल 📚द् ➤ जल (तीक्ष्ण होना, तेजस्वी होना, पैना होना) + दी (ह्रास होना, झरना, नाश होना)
संस्कृत: क्षये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जल 📚 | स्फूर्तिहीन । ठंढा । जड़ा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| द् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| जल |
जल के नाम (१.१०.३) — अप्, वार्, वारि, सलिल, कमल, पयस्, कीलाल, अमृत |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड