🕉️ 19 November 2026, Thursday · 08:33:00 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

जवाद

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

जवादे

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

जवादे

अर्थ: जव (वेग, फूर्ती) + आदि (मुख्य, पहला)

अंग्रेज़ी: a kind of perfume, L.

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. जवादि (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — जवादि (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाजवादिजवादिनीजवादीनि
द्वितीयाजवादिजवादिनीजवादीनि
तृतीयाजवादिनाजवादिभ्याम्जवादिभिः
चतुर्थीजवादिने / जवादयेजवादिभ्याम्जवादिभ्यः
पञ्चमीजवादिनः / जवादेःजवादिभ्याम्जवादिभ्यः
षष्ठीजवादिनः / जवादेःजवादिनोः / जवाद्योःजवादीनाम्
सप्तमीजवादिनि / जवादौजवादिनोः / जवाद्योःजवादिषु
सम्बोधनहे जवादि / हे जवादेहे जवादिनीहे जवादीनि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — जवादि
जवादि
javādi
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
जवादि संज्ञा पुं॰ [अ॰ जब्बाद, जबाद; जबाद; तुल॰ सं॰ जवादि] एक सुगांधित द्रव्य जो गंधमार्जार से निकाला जाता है । उ॰— पहिले तजि आरस आरसी देखि घरीक धसे घनसारहि लै । पुनि पोंछि गुलाब तिलौंछि फुलेल अगोछे में ओछे अँगोछन कै । कहि केशव भेद जवादि सो माँजि इते पर आँजे में अंजन है । बहूरे हरि देखौं तौ देखों कइ सखि लाज ते लोचन लागे दहैं ।—केशव (शब्द॰) । विशेष—राजनिघंटु में इसके गुणों का वर्णन प्राप्त होता है । यह पीले रंग की एक चिकनी लसदार चीज है जो कस्तूरी की तरह महकती है । इसे गौरासार, मृगघर्मज आदि भी कहते हैं । वि॰ दे॰ गंधबिलाव ।
जवादि कस्तूरी संज्ञा स्त्री॰ [अ॰ या सं॰] दे॰ जवदि ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
जवादि n. a kind of perfume, L.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (416,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
जवादि न० “जवादि नीरसं स्निग्धमीषत् पिङ्गं सुगन्धिदम् । आतपे बहुलामोदं राज्ञां योग्यञ्च तन्मतम्” इत्युक्तलक्षणे मृगघर्म्मजाते कृत्रिमे गन्धद्रव्यभेदे राजनि० ।
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (3080,b)
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
जवादि, क्ली, सुगन्धिद्रव्यभेदः । तत्पर्य्यायः । गन्ध- राजम् २ कृत्रिमम् ३ मृगघर्म्मजम् ४ समूह- गन्धम् ५ गन्धाढ्यम् ६ स्निग्धम् ७ साम्राणि- कर्द्दमम् ८ सुगन्धतैलनिर्य्यासम् ९ कटुमोदम् १० । अस्य लक्षणम् । नीरसत्वम् । स्निग्धत्वम् । ईषत्पिङ्गत्वम् । सुगन्धदत्वम् । आतपे बहला- मोदत्वम् । राज्ञां योग्यत्वञ्च । अस्य गुणाः । सौगन्धिकत्वम् । स्निग्धत्वम् । उष्णत्वम् । सुखा- वहत्वम् । वाते हितत्वम् । राज्ञां मोहना- ह्लादकारकत्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-528-b)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔁 जिनके अर्थ में "जवादि" आता है (1)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
जवादेजवादि (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

जवादे 📚 ➤ जव (वेग, फूर्ती) + आदि (मुख्य, पहला)
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): a kind of perfume, L.

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
जवादि 📚एक सुगांधित द्रव्य जो गंधमार्जार से निकाला जाता है🟠🔵🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

  • जवादि = जव + आदि कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण)

ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें