॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
अंग्रेज़ी: to wane,to decline,to decay,to reduce,to contract, to shrink
व्युत्पत्ति: जि / जन् / जु + ड (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जाः | जौ | जाः |
| द्वितीया | जाम् | जौ | जः |
| तृतीया | जा | जाभ्याम् | जाभिः |
| चतुर्थी | जे | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| पञ्चमी | जः | जाभ्याम् | जाभ्यः |
| षष्ठी | जः | जोः | जाम् |
| सप्तमी | जि | जोः | जासु |
| सम्बोधन | हे जाः | हे जौ | हे जाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जायति | जायतः | जायन्ति |
| मध्यम | जायसि | जायथः | जायथ |
| उत्तम | जायामि | जायावः | जायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जायति · लिट्: जजौ · लुट्: जाता · लृट्: जास्यति · लोट्: जायतात् · लङ्: अजायत् · विधिलिङ्: जायेत् · आशीर्लिङ्: जायात् · लुङ्: अजासीत् · लृङ्: अजास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: जान · ण्वुल्: जायकः · तृच्: जाता · यत्: जेयः · तव्य: जातव्यः · अनीयर्: जानीयः · क्त: जातः · क्तवतु: जातवान् · शतृ: जायन् · स्य-शतृ: जास्यन् · क्त्वा: जात्वा · ल्यप्: प्रजाय · तुमुन्: जातुम् · णमुल्: जायम् · घञ्: जायः · क्तिन्: जाति · क्वसु: जजिवान्
अर्थ: सींचना, गीला करना
संस्कृत: सेचने
अंग्रेज़ी: to irrigate, to moisten, to wet
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | गरतात् / गरताद् / गरतु | गरताम् | गरन्तु |
| मध्यम | गर / गरतात् / गरताद् | गरतम् | गरत |
| उत्तम | गराणि | गराव | गराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: गरति · लिट्: जगार · लुट्: गर्ता · लृट्: गरिष्यति · लोट्: गरतात् · लङ्: अगरत् · विधिलिङ्: गरेत् · आशीर्लिङ्: ग्रियात् · लुङ्: अगार्षीत् · लृङ्: अगरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: गरण · ण्वुल्: गारकः · तृच्: गर्ता · ण्यत्: गार्यः · तव्य: गर्तव्यः · अनीयर्: गरणीयः · क्त: गृतः · क्तवतु: गृतवान् · शतृ: गरन् · स्य-शतृ: गरिष्यन् · क्त्वा: गृत्वा · ल्यप्: प्रगृत्य · तुमुन्: गर्तुम् · णमुल्: गारम् · घञ्: गारः · क्तिन्: गृति · क्वसु: जगृवान्
जि 📚 ➤ नष्ट होना, ह्रास होना, कम होना, म्लान होना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: क्षये
गर 📚 ➤ सींचना, गीला करना
संस्कृत: सेचने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| जा 📚 | रहा है ।—जयं॰ प्र॰, पृ॰ ८६ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ग् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड