🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:23:29 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

ज्वलति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

ज्वलति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

ज्वलति

अर्थ: प्रकाशित होना, प्रकाशित करना, जलाना, जलना

संस्कृत: दीप्तौ

अंग्रेज़ी: to shine, to glow, to blaze, to flame

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. ज्वल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. ज्वलता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: ज्वल + तल् (भाववाचक)
  3. ज्वलत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्वल् + शतृ
  4. ज्वलत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्वल् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — ज्वल् (भ्वादिगण) · अर्थ: प्रकाशित होना, प्रकाशित करना, जलाना, जलना (दीप्तौ)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमज्वलतिज्वलतःज्वलन्ति
मध्यमज्वलसिज्वलथःज्वलथ
उत्तमज्वलामिज्वलावःज्वलामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ज्वलति · लिट्: जज्वाल · लुट्: ज्वलिता · लृट्: ज्वलिष्यति · लोट्: ज्वलतात् · लङ्: अज्वलत् · विधिलिङ्: ज्वलेत् · आशीर्लिङ्: ज्वल्यात् · लुङ्: अज्वालीत् · लृङ्: अज्वलिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ज्वलन · ण्वुल्: ज्वालकः · तृच्: ज्वलिता · ण्यत्: ज्वाल्यः · तव्य: ज्वलितव्यः · अनीयर्: ज्वलनीयः · क्त: ज्वलितः · क्तवतु: ज्वलितवान् · शतृ: ज्वलन् · स्य-शतृ: ज्वलिष्यन् · क्त्वा: ज्वलित्वा · ल्यप्: प्रज्वल्य · तुमुन्: ज्वलितुम् · णमुल्: ज्वालम् · घञ्: ज्वालः · क्तिन्: ज्वल्ति · क्वसु: जज्वल्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
ज्वलतिज्वल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: ज्वलता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: ज्वल + तल् (भाववाचक) | ज्वलत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: ज्वल् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

ज्वलति ➤ प्रकाशित होना, प्रकाशित करना, जलाना, जलना
संस्कृत: दीप्तौ

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें