🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 08:17:47 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

तनति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

तनति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

तनति

अर्थ: श्रद्धा करना, आश्रय देना, सहायता करना, शब्द करना, मार डालना, पीड़ा करना

संस्कृत: श्रद्धोपकरणयोः

अंग्रेज़ी: to believe, to have faith, to provide shelter, to help, to sound, to kill, to destroy, to hurt

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. तन् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. तनता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: तन + तल् (भाववाचक)
  3. तनत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तन् + शतृ
  4. तनत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तन् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — तन् (चुरादिगण) · अर्थ: श्रद्धा करना, आश्रय देना, सहायता करना, शब्द करना, मार डालना, पीड़ा करना (श्रद्धोपकरणयोः)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमतनति / तानयतितनतः / तानयतःतनन्ति / तानयन्ति
मध्यमतनसि / तानयसितनथः / तानयथःतनथ / तानयथ
उत्तमतनामि / तानयामितनावः / तानयावःतनामः / तानयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तनति · लट् (आत्मने.): तानयते · लिट्: ततान · लिट् (आत्मने.): तानयाञ्चक्रे · लुट्: तनिता · लुट् (आत्मने.): तानयिता · लृट्: तनिष्यति · लृट् (आत्मने.): तानयिष्यते · लोट्: तनतात् · लोट् (आत्मने.): तानयताम् · लङ्: अतनत् · लङ् (आत्मने.): अतानयत · विधिलिङ्: तनेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तानयेत · आशीर्लिङ्: तन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तानयिषीष्ट · लुङ्: अतनीत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतनत · लृङ्: अतनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतानयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तनन · ण्वुल्: तानकः · तृच्: तनिता · यत्: तान्यः · ण्यत्: तान्यः · तव्य: तनितव्यः · अनीयर्: तननीयः · क्त: तान्तः · क्तवतु: तान्तवान् · शतृ: तनन् · स्य-शतृ: तनिष्यन् · शानच्: तानयमानः · क्त्वा: तान्त्वा · ल्यप्: प्रतन्य · तुमुन्: तनितुम् · णमुल्: तानम् · घञ्: तानः · क्तिन्: तान्ति · क्वसु: तेनिवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
तनतितन् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: तनता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: तन + तल् (भाववाचक) | तनत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तन् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

तनति ➤ श्रद्धा करना, आश्रय देना, सहायता करना, शब्द करना, मार डालना, पीड़ा करना
संस्कृत: श्रद्धोपकरणयोः

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें