॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तुम
संस्कृत: त्वम्
अंग्रेज़ी: You
व्युत्पत्ति: युष् + मदिक्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | त्वम् | त्वाम् | यूयम् |
| द्वितीया | त्वाम् | त्वाम् | त्वान् |
| तृतीया | त्वया | त्वाभ्याम् | त्वाभिः |
| चतुर्थी | तुभ्यम् | त्वाभ्याम् | त्वभ्यम् |
| पञ्चमी | त्वत् / त्वद् | त्वाभ्याम् | त्वत् / त्वद् |
| षष्ठी | तव | त्वयोः | त्वाकम् |
| सप्तमी | त्वयि | त्वयोः | त्वासु |
| सम्बोधन | हे त्वम् | हे त्वाम् | हे यूयम् |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आरीत् / आरीद् | आरिष्टाम् | आरिषुः |
| मध्यम | आरीः | आरिष्टम् | आरिष्ट |
| उत्तम | आरिषम् | आरिष्व | आरिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋणाति · लिट्: अराञ्चकार · लुट्: अरिता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋणातु · लङ्: आर्णात् · विधिलिङ्: ऋणीयात् · आशीर्लिङ्: ईर्यात् · लुङ्: आरीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अरीता · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अरीतव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ईर्णः · क्तवतु: ईर्णवान् · शतृ: ऋणन् · स्य-शतृ: अरीष्यन् · क्त्वा: ईर्त्वा · ल्यप्: प्रेर्य · तुमुन्: अरीतुम् · णमुल्: आरम् · क्तिन्: ईर्णि · क्वसु: अराम्बभूवान्
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | इयेख | ईखतुः | ईखुः |
| मध्यम | इयेखिथ | ईखथुः | ईख |
| उत्तम | इयेख | ईखिव | ईखिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एखति · लिट्: इयेख · लुट्: एखिता · लृट्: एखिष्यति · लोट्: एखतात् · लङ्: ऐखत् · विधिलिङ्: एखेत् · आशीर्लिङ्: इख्यात् · लुङ्: ऐखीत् · लृङ्: ऐखिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: एखन · ण्वुल्: एखकः · तृच्: एखिता · ण्यत्: एख्यः · तव्य: एखितव्यः · अनीयर्: एखनीयः · क्त: इखितः · क्तवतु: इखितवान् · शतृ: एखन् · स्य-शतृ: एखिष्यन् · क्त्वा: एखित्वा · ल्यप्: प्रेख्य · तुमुन्: एखितुम् · णमुल्: एखम् · घञ्: एखः · क्तिन्: इक्ति · क्वसु: ईखिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तव | युष्मद् (त्रि.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन 📚 |
| आरि | ॠ धातु (क्र्यादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे 📚 अन्य सम्भावना: ऋ धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे | ऋ धातु (जुहोत्यादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे |
| ईख | इख् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| युष्मद् 📚 | the base of the 2nd pers. pron. as used in comp | 🔵🟣🟢🟤 |
| आरि 📚 | पु संज्ञा स्त्री॰ हठ । टेक । जिद | 🟠 |
| इख् 📚 | cl. 1. P. एखति, इयेख, एखिष्यति, एखितुम्, to go, move, Dhātup. v, 26 & … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| तवारीख | तव + आरि | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
| तवारीख | आरि + ईख | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड