॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: हिंसा करना, मारना
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to injure, to destroy
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तुम्पति | तुम्पतः | तुम्पन्ति |
| मध्यम | तुम्पसि | तुम्पथः | तुम्पथ |
| उत्तम | तुम्पामि | तुम्पावः | तुम्पामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तुम्पति · लिट्: तुतुम्प · लुट्: तुम्पिता · लृट्: तुम्पिष्यति · लोट्: तुम्पतात् · लङ्: अतुम्पत् · विधिलिङ्: तुम्पेत् · आशीर्लिङ्: तुप्यात् · लुङ्: अतुम्पीत् · लृङ्: अतुम्पिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तुम्पन · ण्वुल्: तुम्पकः · तृच्: तुम्पिता · ण्यत्: तुम्प्यः · तव्य: तुम्पितव्यः · अनीयर्: तुम्पनीयः · क्त: तुपितः · क्तवतु: तुपितवान् · शतृ: तुम्पन् · स्य-शतृ: तुम्पिष्यन् · क्त्वा: तुम्पित्वा · ल्यप्: प्रस्तुप्य · तुमुन्: तुम्पितुम् · णमुल्: तुम्पम् · घञ्: तुम्पः · क्तिन्: तुप्ति · क्वसु: तुतुप्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तुम्पति | तुम्प् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: तुम्प् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | तुम्पत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तुम्प् + शतृ |
तुम्पति ➤ हिंसा करना, मारना
संस्कृत: हिंसायाम्
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड