॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तोडना, कतरना, हिंसा करना,दुःख देना
संस्कृत: तोडने
अंग्रेज़ी: to split, to tear, to cut, to break, to hurt, to injure, to kill
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अतोडत् / अतोडद् | अतोडताम् | अतोडन् |
| मध्यम | अतोडः | अतोडतम् | अतोडत |
| उत्तम | अतोडम् | अतोडाव | अतोडाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तोडति · लिट्: तुतोड · लुट्: तोडिता · लृट्: तोडिष्यति · लोट्: तोडतात् · लङ्: अतोडत् · विधिलिङ्: तोडेत् · आशीर्लिङ्: तुड्यात् · लुङ्: अतोडीत् · लृङ्: अतोडिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तोडन · ण्वुल्: तोडकः · तृच्: तोडिता · ण्यत्: तोड्यः · तव्य: तोडितव्यः · अनीयर्: तोडनीयः · क्त: तुडितः · क्तवतु: तुडितवान् · शतृ: तोडन् · स्य-शतृ: तोडिष्यन् · क्त्वा: तुडित्वा · ल्यप्: प्रतुड्य · तुमुन्: तोडितुम् · णमुल्: तोडम् · घञ्: तोडः · क्तिन्: तुट्टि · क्वसु: तुतुड्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| तोडः | तुड् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: तोड (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तुड् + घञ् |
तोडः 📚 ➤ तोडना, कतरना, हिंसा करना,दुःख देना
संस्कृत: तोडने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| तुड् 📚 | cl. 1. 6. तुडति, तोड्˚, to strike, Dhātup.; to split, ib.; to bring ne… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड