॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वना | वने | वनाः |
| द्वितीया | वनाम् | वने | वनाः |
| तृतीया | वनया | वनाभ्याम् | वनाभिः |
| चतुर्थी | वनायै | वनाभ्याम् | वनाभ्यः |
| पञ्चमी | वनायाः | वनाभ्याम् | वनाभ्यः |
| षष्ठी | वनायाः | वनयोः | वनानाम् |
| सप्तमी | वनायाम् | वनयोः | वनासु |
| सम्बोधन | हे वने | हे वने | हे वनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वनति | वनतः | वनन्ति |
| मध्यम | वनसि | वनथः | वनथ |
| उत्तम | वनामि | वनावः | वनामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वनति · लिट्: ववान · लुट्: वनिता · लृट्: वनिष्यति · लोट्: वनतात् · लङ्: अवनत् · विधिलिङ्: वनेत् · आशीर्लिङ्: वन्यात् · लुङ्: अवनीत् · लृङ्: अवनिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वनन · ण्वुल्: वानकः · तृच्: वनिता · ण्यत्: वान्यः · तव्य: वनितव्यः · अनीयर्: वननीयः · क्त: वनितः · क्तवतु: वनितवान् · शतृ: वनन् · स्य-शतृ: वनिष्यन् · क्त्वा: वनित्वा · ल्यप्: प्रवत्य · तुमुन्: वनितुम् · णमुल्: वानम् · घञ्: वानः · क्तिन्: वति · क्वसु: ववन्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दय-आवना | समास: दय + वना तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: आ + वन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: वना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: आ + वन् + अच् | वना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: आ + वन् + अच् |
दयआवना 📚दय 📚वना ➤ दय (दान देना, जाना, पालन करना, रक्षा करना, मार डालना,…) + वना (शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: शब्दे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दय 📚 | दया । कृपा । करुणा | 🟠🟢🟤 |
| वना 📚 | f. the piece of wood used for kindling fire by attrition (= अरणि, q.v.… | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दयावना | दय + आवना | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड