🕉️ 20 November 2026, Friday · 07:17:07 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

दवीयः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

दवीयः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

दवीयः

अर्थ: दवादेशः" अपेक्षाकृत दूर का

संस्कृत: अत्यन्तदूरम् · पर्याय: दविष्ठ, सुदूर

व्युत्पत्ति: दूर + ईयसुन्, दवादेशः (तद्धितान्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. दवीयस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  2. दवीयस् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन
  3. दवीयस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन
  4. दवीयस् (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — दवीयस् (नपुंसकलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमादवीयःदवीयसीदवीयांसि
द्वितीयादवीयःदवीयसीदवीयांसि
तृतीयादवीयसादवीयोभ्याम्दवीयोभिः
चतुर्थीदवीयसेदवीयोभ्याम्दवीयोभ्यः
पञ्चमीदवीयसःदवीयोभ्याम्दवीयोभ्यः
षष्ठीदवीयसःदवीयसोःदवीयसाम्
सप्तमीदवीयसिदवीयसोःदवीयस्सु / दवीयःसु
सम्बोधनहे दवीयःहे दवीयसीहे दवीयांसि

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — दवीयस्
दवीयस्
davīyas
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
📗 अमरकोश — पर्याय
बहुत दूर (3.1.68) दविष्ठ · सुदूर
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दवीयस् mfn. (compar. Pāṇ.) very long (way), Bhartṛ. i, 68
very distant, Rājat. iv, 369; Kathās. xvi, xxv
दूरद् द्˚, ‘farther than far’, very distant, lx, 172
cxxiii, 14
दवीयस् ind. farther away, AV. x, 8, 8
farther, ŚBr. iii, 6, 2, 3
दूराद् दव् farthest away, RV. vi, 47, 29; Kathās. lxv, 21
दवीयसि परस्, in a more remote time, ŚBr. x, 4, 2, 26.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (471,2)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
दवीयस् a. (Compar. of दूर) 1 More distant or remote. --2 Far beyond or removed from; विद्यावतां सकलमेव गिरां दवीयः Bv. 1. 69.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0559-b)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
दवीयःदवीयस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚
अन्य सम्भावना: दवीयस् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | दवीयस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

दवीयः 📚 ➤ दवादेशः" अपेक्षाकृत दूर का
संस्कृत: अत्यन्तदूरम् · पर्याय: दविष्ठ, सुदूर

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
दवीयस् 📚mfn. (compar. Pāṇ.) very long (way), Bhartṛ. i, 68🔵🟣

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
दवीयस्
बहुत दूर (३.१.६८) — दविष्ठ, सुदूर

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

  • दवीयः: दूर + ईयसुन्, दवादेशः (कोश-व्युत्पत्ति)

विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें