॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दा | दे | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दे | दाः |
| तृतीया | दया | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दायै | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दायाः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दायाः | दयोः | दानाम् |
| सप्तमी | दायाम् | दयोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दे | हे दे | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: प्राप्त होना, मिलना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: प्राप्तौ
अंग्रेज़ी: to get,to obtain,to take,to have,to find
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लभते | लभेते | लभन्ते |
| मध्यम | लभसे | लभेथे | लभध्वे |
| उत्तम | लभे | लभावहे | लभामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): लभते · लिट् (आत्मने.): लेभे · लुट् (आत्मने.): लब्धा · लृट् (आत्मने.): लप्स्यते · लोट् (आत्मने.): लभताम् · लङ् (आत्मने.): अलभत · विधिलिङ् (आत्मने.): लभेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लप्सीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अलब्ध · लृङ् (आत्मने.): अलप्स्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लम्भन · ण्वुल्: लम्भकः · तृच्: लब्धा · यत्: लभ्यः · तव्य: लब्धव्यः · अनीयर्: लम्भनीयः · क्त: लब्धः · क्तवतु: लब्धवान् · शानच्: लभमानः · क्त्वा: लब्ध्वा · ल्यप्: प्रलभ्य · तुमुन्: लब्धुम् · णमुल्: लम्भम् · घञ्: लाभः · क्तिन्: लब्धि · क्वसु: लेभिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दा | दा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् | दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् |
| आलभ्य | अव्यय — आ + लभ् + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) 📚 अन्य सम्भावना: लभ्य (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + लभ् + यत् | लभ्य (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + लभ् + यत् |
दा 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
आलभ्य 📚 ➤ प्राप्त होना, मिलना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके))
संस्कृत: प्राप्तौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| लभ् 📚 | (cf. √ रभ्) cl. 1. Ā. (Dhātup. xxiii, 6) लभते (ep. also ˚ति and लम्भते… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दालभ्य | दा + आलभ्य | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड