॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, विभाग करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: अवखण्डने · पर्याय: छिन्न, छात, लून, कृत्त, दात
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दितः | दितौ | दिताः |
| द्वितीया | दितम् | दितौ | दितान् |
| तृतीया | दितेन | दिताभ्याम् | दितैः |
| चतुर्थी | दिताय | दिताभ्याम् | दितेभ्यः |
| पञ्चमी | दितात् / दिताद् | दिताभ्याम् | दितेभ्यः |
| षष्ठी | दितस्य | दितयोः | दितानाम् |
| सप्तमी | दिते | दितयोः | दितेषु |
| सम्बोधन | हे दित | हे दितौ | हे दिताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | द्यति | द्यतः | द्यन्ति |
| मध्यम | द्यसि | द्यथः | द्यथ |
| उत्तम | द्यामि | द्यावः | द्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: द्यति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: द्यतात् · लङ्: अद्यत् · विधिलिङ्: द्येत् · आशीर्लिङ्: देयात् · लुङ्: अदात् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दितः · क्तवतु: दितवान् · शतृ: द्यन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दित्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दिति · क्वसु: ददिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दितम् | दित (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दो + क्त 📚 अन्य सम्भावना: दित (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दो + क्त | दित (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दो + क्त |
दितम् 📚 ➤ कतरना, विभाग करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: अवखण्डने · पर्याय: छिन्न, छात, लून, कृत्त, दात
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दित 📚 | विभक्त । कटा हुआ । छिन्न । खंडित | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दित |
काटा हुआ (३.१.१०२) — छिन्न, छात, लून, कृत्त, दात, छित, वृक्ण |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड