॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दाः | दौ | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दौ | दः |
| तृतीया | दा | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दे | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दः | दोः | दाम् |
| सप्तमी | दि | दोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दाः | हे दौ | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: जाना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हातिः | हाती | हातयः |
| द्वितीया | हातिम् | हाती | हातीः |
| तृतीया | हात्या | हातिभ्याम् | हातिभिः |
| चतुर्थी | हातये / हात्यै | हातिभ्याम् | हातिभ्यः |
| पञ्चमी | हातेः / हात्याः | हातिभ्याम् | हातिभ्यः |
| षष्ठी | हातेः / हात्याः | हात्योः | हातीनाम् |
| सप्तमी | हातौ / हात्याम् | हात्योः | हातिषु |
| सम्बोधन | हे हाते | हे हाती | हे हातयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जिहीते | जिहाते | जिहते |
| मध्यम | जिहीषे | जिहाथे | जिहीध्वे |
| उत्तम | जिहे | जिहीवहे | जिहीमहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): जिहीते · लिट् (आत्मने.): जहे · लुट् (आत्मने.): हाता · लृट् (आत्मने.): हास्यते · लोट् (आत्मने.): जिहीताम् · लङ् (आत्मने.): अजिहीत · विधिलिङ् (आत्मने.): जिहीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अहास्त · लृङ् (आत्मने.): अहास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हान · ण्वुल्: हायकः · तृच्: हाता · यत्: हेयः · तव्य: हातव्यः · अनीयर्: हानीयः · क्त: हानः · क्तवतु: हानवान् · शानच्: जिहानः · क्त्वा: हात्वा · ल्यप्: प्रहाय · तुमुन्: हातुम् · णमुल्: हायम् · घञ्: हायः · क्तिन्: हाति · क्वसु: जहिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दि | दा (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दय (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् |
| हाती | हाति (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: हा + क्तिन् 📚 अन्य सम्भावना: हाति (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: हा + क्तिन् | हाति (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन · कृदन्त: हा + क्तिन् |
दि 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
हाती 📚 ➤ जाना (भाववाचक स्त्रीलिङ्ग कृदन्त)
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| हाति 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड