॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: गरीब, दरिद्र
संस्कृत: क्षये · पर्याय: निःस्व, दुर्विध, दरिद्र, दुर्गत
अंग्रेज़ी: to perish,to decay, to deteriorate
व्युत्पत्ति: दी + क्त, तस्य नः (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दीनः | दीनौ | दीनाः |
| द्वितीया | दीनम् | दीनौ | दीनान् |
| तृतीया | दीनेन | दीनाभ्याम् | दीनैः |
| चतुर्थी | दीनाय | दीनाभ्याम् | दीनेभ्यः |
| पञ्चमी | दीनात् / दीनाद् | दीनाभ्याम् | दीनेभ्यः |
| षष्ठी | दीनस्य | दीनयोः | दीनानाम् |
| सप्तमी | दीने | दीनयोः | दीनेषु |
| सम्बोधन | हे दीन | हे दीनौ | हे दीनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दीयते | दीयेते | दीयन्ते |
| मध्यम | दीयसे | दीयेथे | दीयध्वे |
| उत्तम | दीये | दीयावहे | दीयामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): दीयते · लिट् (आत्मने.): दिदीये · लुट् (आत्मने.): दाता · लृट् (आत्मने.): दास्यते · लोट् (आत्मने.): दीयताम् · लङ् (आत्मने.): अदीयत · विधिलिङ् (आत्मने.): दीयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): दासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अदास्त · लृङ् (आत्मने.): अदास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दीनः · क्तवतु: दीनवान् · शानच्: दीयमानः · क्त्वा: दीत्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · क्तिन्: दीति · क्वसु: दिदीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दीनः | दीन (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दी + क्त 📚 |
दीनः 📚 ➤ गरीब, दरिद्र
संस्कृत: क्षये · पर्याय: निःस्व, दुर्विध, दरिद्र, दुर्गत
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दीन 📚 | दरिद्र । गरीव । जिसकी दशा हीन हो | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| दीन |
निर्धन (३.१.४९) — निःस्व, दुर्विध, दरिद्र, दुर्गत |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड