॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: pained, afflicted, Śiś. vi, 59.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दुतः | दुतौ | दुताः |
| द्वितीया | दुतम् | दुतौ | दुतान् |
| तृतीया | दुतेन | दुताभ्याम् | दुतैः |
| चतुर्थी | दुताय | दुताभ्याम् | दुतेभ्यः |
| पञ्चमी | दुतात् / दुताद् | दुताभ्याम् | दुतेभ्यः |
| षष्ठी | दुतस्य | दुतयोः | दुतानाम् |
| सप्तमी | दुते | दुतयोः | दुतेषु |
| सम्बोधन | हे दुत | हे दुतौ | हे दुताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दवति | दवतः | दवन्ति |
| मध्यम | दवसि | दवथः | दवथ |
| उत्तम | दवामि | दवावः | दवामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दवति · लिट्: दुदाव · लुट्: दोता · लृट्: दोष्यति · लोट्: दवतात् · लङ्: अदवत् · विधिलिङ्: दवेत् · आशीर्लिङ्: दूयात् · लुङ्: अदौषीत् · लृङ्: अदोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दवन · ण्वुल्: दावकः · तृच्: दोता · यत्: दव्यः · ण्यत्: दाव्यः · तव्य: दोतव्यः · अनीयर्: दवनीयः · क्त: दुतः · क्तवतु: दुतवान् · शतृ: दवन् · स्य-शतृ: दोष्यन् · क्त्वा: दुत्वा · ल्यप्: प्रदुत्य · तुमुन्: दोतुम् · णमुल्: दावम् · क्तिन्: दुति · क्वसु: दुदुवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दुतम् | दुत (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दु + क्त 📚 अन्य सम्भावना: दुत (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दु + क्त | दुत (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दु + क्त |
दुतम् 📚 ➤ जाना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दुत 📚 | एक शब्द जो तिरस्कारपूर्वक हटाने के समय बोला जाता है । दूर हो | 🟠🔵🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड