॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दाः | दौ | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दौ | दः |
| तृतीया | दा | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दे | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दः | दोः | दाम् |
| सप्तमी | दि | दोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दाः | हे दौ | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | इयेख | ईखतुः | ईखुः |
| मध्यम | इयेखिथ | ईखथुः | ईख |
| उत्तम | इयेख | ईखिव | ईखिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एखति · लिट्: इयेख · लुट्: एखिता · लृट्: एखिष्यति · लोट्: एखतात् · लङ्: ऐखत् · विधिलिङ्: एखेत् · आशीर्लिङ्: इख्यात् · लुङ्: ऐखीत् · लृङ्: ऐखिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: एखन · ण्वुल्: एखकः · तृच्: एखिता · ण्यत्: एख्यः · तव्य: एखितव्यः · अनीयर्: एखनीयः · क्त: इखितः · क्तवतु: इखितवान् · शतृ: एखन् · स्य-शतृ: एखिष्यन् · क्त्वा: एखित्वा · ल्यप्: प्रेख्य · तुमुन्: एखितुम् · णमुल्: एखम् · घञ्: एखः · क्तिन्: इक्ति · क्वसु: ईखिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रेखतात् / रेखताद् / रेखतु | रेखताम् | रेखन्तु |
| मध्यम | रेख / रेखतात् / रेखताद् | रेखतम् | रेखत |
| उत्तम | रेखाणि | रेखाव | रेखाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रेखति · लिट्: रिरेख · लुट्: रेखिता · लृट्: रेखिष्यति · लोट्: रेखतात् · लङ्: अरेखत् · विधिलिङ्: रेखेत् · आशीर्लिङ्: रिख्यात् · लुङ्: अरेखीत् · लृङ्: अरेखिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रेखण · ण्वुल्: रेखकः · तृच्: रेखिता · ण्यत्: रेख्यः · तव्य: रेखितव्यः · अनीयर्: रेखणीयः · क्त: रिखितः · क्तवतु: रिखितवान् · शतृ: रेखन् · स्य-शतृ: रेखिष्यन् · क्त्वा: रिखित्वा · ल्यप्: प्ररिख्य · तुमुन्: रेखितुम् · णमुल्: रेखम् · घञ्: रेखः · क्तिन्: रिक्ति · क्वसु: रिरिख्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दा | दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् | दा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् |
| ईख | इख् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 |
| रेख | रिख् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: रख् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | रेख (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
दा 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
ईख 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
रेख 📚 ➤ to go (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| इख् 📚 | cl. 1. P. एखति, इयेख, एखिष्यति, एखितुम्, to go, move, Dhātup. v, 26 & … | 🔵🟣 |
| रिख् 📚 | cl. 1. P. रेखति, to go, move, Dhātup. v, 33; Vop. (cf. √ रिङ्ख्); cl. … | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| देखरेख | दा + ईख | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड