॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
अंग्रेज़ी: to purify,to cleanse
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | दा | दे | दाः |
| द्वितीया | दाम् | दे | दाः |
| तृतीया | दया | दाभ्याम् | दाभिः |
| चतुर्थी | दायै | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| पञ्चमी | दायाः | दाभ्याम् | दाभ्यः |
| षष्ठी | दायाः | दयोः | दानाम् |
| सप्तमी | दायाम् | दयोः | दासु |
| सम्बोधन | हे दे | हे दे | हे दाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | दायति | दायतः | दायन्ति |
| मध्यम | दायसि | दायथः | दायथ |
| उत्तम | दायामि | दायावः | दायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: दायति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: दायतात् · लङ्: अदायत् · विधिलिङ्: दायेत् · आशीर्लिङ्: दायात् · लुङ्: अदासीत् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दातः · क्तवतु: दातवान् · शतृ: दायन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दात्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दाति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: एकत्र होना, इकठ्ठा करना या होना
संस्कृत: समवाये
अंग्रेज़ी: to be gather, to be collected
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | उवोच | ऊचतुः | ऊचुः |
| मध्यम | उवोचिथ | ऊचथुः | ऊच |
| उत्तम | उवोच | ऊचिव | ऊचिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: उच्यति · लिट्: उवोच · लुट्: ओचिता · लृट्: ओचिष्यति · लोट्: उच्यतात् · लङ्: औच्यत् · विधिलिङ्: उच्येत् · आशीर्लिङ्: उच्यात् · लुङ्: औचत् · लृङ्: औचिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ओचन · ण्वुल्: ओचकः · तृच्: ओचिता · ण्यत्: ओच्यः · तव्य: ओचितव्यः · अनीयर्: ओचनीयः · क्त: उचितः · क्तवतु: उचितवान् · शतृ: उच्यन् · स्य-शतृ: ओचिष्यन् · क्त्वा: ओचित्वा · ल्यप्: प्रोच्य · तुमुन्: ओचितुम् · णमुल्: ओचम् · घञ्: ओकः · क्तिन्: उक्ति · क्वसु: ऊचिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| दा | दा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् 📚 अन्य सम्भावना: दा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दै + अच् | दय (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: दय् + अच् |
| ऊच | उच् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन 📚 अन्य सम्भावना: वच् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन | ब्रू धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, मध्यम पुरुष, बहुवचन |
दा 📚 ➤ शुद्ध करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शोधने
ऊच 📚 ➤ एकत्र होना, इकठ्ठा करना या होना
संस्कृत: समवाये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| दा 📚 | सितार का एक बोल । जैसे,—दा दिर दा ड़ा इत्यादि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| उच् 📚 | cl. 4. P. उच्यति (pf. 2. sg. उवोचिथ, RV. vii, 37, 3) Ā. (pf. 2. sg. ऊ… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| दोच | दा + ऊच | गुण | आद्गुणः (६.१.८७) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड