॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, विभाग करना
संस्कृत: अवखण्डने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | द्यतात् / द्यताद् / द्यतु | द्यताम् | द्यन्तु |
| मध्यम | द्य / द्यतात् / द्यताद् | द्यतम् | द्यत |
| उत्तम | द्यानि | द्याव | द्याम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: द्यति · लिट्: ददौ · लुट्: दाता · लृट्: दास्यति · लोट्: द्यतात् · लङ्: अद्यत् · विधिलिङ्: द्येत् · आशीर्लिङ्: देयात् · लुङ्: अदात् · लृङ्: अदास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: दान · ण्वुल्: दायकः · तृच्: दाता · यत्: देयः · तव्य: दातव्यः · अनीयर्: दानीयः · क्त: दितः · क्तवतु: दितवान् · शतृ: द्यन् · स्य-शतृ: दास्यन् · क्त्वा: दित्वा · ल्यप्: प्रदाय · तुमुन्: दातुम् · णमुल्: दायम् · घञ्: दायः · क्तिन्: दिति · क्वसु: ददिवान्
अर्थ: दुनिया, संसार, विश्व का एक प्रभाग
संस्कृत: लोकः, जनः · पर्याय: जगती, विष्टप, भुवन, जगत्
व्युत्पत्ति: लोंक्यतेऽसौ लोक्+घञ् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | लोकः | लोकौ | लोकाः |
| द्वितीया | लोकम् | लोकौ | लोकान् |
| तृतीया | लोकेन | लोकाभ्याम् | लोकैः |
| चतुर्थी | लोकाय | लोकाभ्याम् | लोकेभ्यः |
| पञ्चमी | लोकात् / लोकाद् | लोकाभ्याम् | लोकेभ्यः |
| षष्ठी | लोकस्य | लोकयोः | लोकानाम् |
| सप्तमी | लोके | लोकयोः | लोकेषु |
| सम्बोधन | हे लोक | हे लोकौ | हे लोकाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
द्य 📚 ➤ कतरना, विभाग करना
संस्कृत: अवखण्डने
लोक 📚 ➤ दुनिया, संसार, विश्व का एक प्रभाग
संस्कृत: लोकः, जनः · पर्याय: जगती, विष्टप, भुवन, जगत्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| द् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| लोक 📚 | सृष्टि सिरजति यह माया । तुम तें दूरि मलमई काया । नंद॰ ग्रं॰, पृ॰ ३१५ | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| लोक |
लोक/संसार के नाम (२.१.७) — जगती, विष्टप, भुवन, जगत् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड