🕉️ 19 November 2026, Thursday · 11:08:57 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

धः

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

धः

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

धः

अर्थ: प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)

संस्कृत: पाने

अंग्रेज़ी: to drink

व्युत्पत्ति: धा +

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. धा (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच्
  2. धा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच्
  3. धा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: धे + अच्
  4. ध (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — धा (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाधाःधौधाः
द्वितीयाधाम्धौधः
तृतीयाधाधाभ्याम्धाभिः
चतुर्थीधेधाभ्याम्धाभ्यः
पञ्चमीधःधाभ्याम्धाभ्यः
षष्ठीधःधोःधाम्
सप्तमीधिधोःधासु
सम्बोधनहे धाःहे धौहे धाः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — धे (भ्वादिगण) · अर्थ: प्राशन करना, पीना (पाने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमधयतिधयतःधयन्ति
मध्यमधयसिधयथःधयथ
उत्तमधयामिधयावःधयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धयति · लिट्: दधौ · लुट्: धाता · लृट्: धास्यति · लोट्: धयतात् · लङ्: अधयत् · विधिलिङ्: धयेत् · आशीर्लिङ्: धेयात् · लुङ्: अदधत् · लृङ्: अधास्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धान · ण्वुल्: धायकः · तृच्: धाता · यत्: धेयः · तव्य: धातव्यः · अनीयर्: धानीयः · क्त: धीतः · क्तवतु: धीतवान् · शतृ: धयन् · स्य-शतृ: धास्यन् · क्त्वा: धीत्वा · ल्यप्: प्रधाय · तुमुन्: धातुम् · णमुल्: धायम् · घञ्: धायः · क्तिन्: धीति · क्वसु: दधिवान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — धा
धा
dhā
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे🟢 वाचस्पत्यम्🟤 शब्दकल्पद्रुम
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
धा १ संज्ञा पुं॰ [सं॰]
१. ब्रह्मा ।
२. बृहस्पति ।
धा २ वि॰ धारक । धारण करनेवाला ।
धा ३ प्रत्य॰ तरह । भाँति । प्रकार । जैसे, नवधा भक्ति । उ॰— देखि देही सबै कोटिधा के मनो । जीब जीवेश के बीच माया मनो ।— केशव (शब्द॰) ।
धा ४ संज्ञा पुं॰ [सं॰ धैवत] संगीत में 'धैवत' शब्द या स्वर का संकेत ।
धा ५ संज्ञा पुं॰ [अनु॰] तबले का एक बोल । जैसे, धा धा धिनता ।
धा ६ † संज्ञा स्त्री॰ [हिं॰] दे॰ धाय ।
धा ७ संज्ञा पुं॰ [हिं॰] दे॰ धव ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धा f. in 2. तिरो-धा
दुर्-धा (qq.vv.)
1. धा cl. 3. P. Ā. दधाति, धत्ते, RV. &c. &c. (P. du. दध्वस्, धत्थस्, धत्तस् [Pāṇ. viii, 2, 38]; pl. दध्मसि or ˚मस्, धत्थ, दाधति; impf. अदधात् pl. ˚धुर्, 2. pl. अधत्त or अदधात, RV. vii, 33, 4; Subj. दधत् or ˚धात् [Pāṇ. vii, 3, 70, Kāś.], ˚धस्, ˚धतस्, ˚धन्; Pot. दध्यात्; Impv. दधातु, pl. ˚धतु; 2. sg. धेहि [fr. धद्धि; cf. Pāṇ. vi, 4, 119] or धत्तात्, RV. iii, 8, 1; 2. pl. धत्त, i, 64, 15, धत्तन, i, 20, 7, दधात, vii, 32, 13, or ˚तन, x, 36, 13 [cf. Pāṇ. vii, 1, 45, Sch.]; p. दधत्, ˚ति m. pl. ˚तस्; Ā. 1. sg. दधे [at once 3. sg. = धत्ते, RV. i, 149, 5 &c. and = pf. Ā.], 2. sg. धत्से, viii, 85, 5 or धत्से, AV. v, 7, 2; 2. 3. du. दधाथे, ˚धाते; 2. pl. ˚धिध्वे [cf. pf.]; 3. pl. दधते, RV. v, 41, 2; impf. अधत्त, ˚त्थास्; Subj. दधसे, viii, 32, 6 [Pāṇ. iii, 4, 96, Kāś.]; Pot. दधीत, RV. i, 40, 2 or दधीत, v, 66, 1; Impv. 2. sg. धत्स्व, x, 87, 2 or दधिष्व, iii, 40, 5 &c.; 2. pl. धद्ध्वम् [Pāṇ. viii, 2, 38, Kāś.] or दधिध्वम्, RV. vii, 34, 10, &c.; 3. pl. दधताम्, AV. viii, 8, 3; p. दधान); rarely cl. 1. P. Ā. दधति, ˚ते, RV.; MBh.; only thrice cl. 2. P. धाति, RV.; and once cl. 4. Ā. Pot. धायेत, MaitrUp. (pf. P. दधौ, ˚धाथ, ˚धतुर्, ˚धिमा or ˚धिम, ˚धुर्, RV. &c.; Ā. दधे [cf. pr.], दधिषे or धिषे, RV. i, 56, 6; 2. 3. du. दधाथे, ˚धाते, 2. pl. दधिध्वे [cf. pr.]; 3. pl. दधिरे, दध्रे, x, 82, 5; 6, or धिरे, i, 166, 10 &c.; p. दधान [cf. pr.]; aor. P. अधात्, धात्, धास्; अधुर्, धुर्, RV. &c.; Pot. धेयाम्, ˚युर्; धेतन, RV.; TBr.; 2. sg. धायीस्, RV. i, 147, 5; Impv. धातु [cf. Pāṇ. vi, 1, 8 Vārtt. 3; Pat.]; 2. pl. धात or ˚तन, 3. pl. धान्तु, RV.; Ā. अधित, ˚थास्, अधीताम्, अधीमहि, धीमहि, धीमहे, धामहे, RV.; 3. sg. अहित, हित, AV.; TĀr.; Subj. धेथे, RV. i, 158, 2, धैथे, vi, 67, 7; Impv. धिष्वा or धिष्व, ii, 11, 18, &c.; P. अधत्, SV.; धत्, RV.; P. धासुर् Subj. ˚सथस् and ˚सथ, RV.; Ā. अधिषि, ˚षत, Br.; Pot. धिषीय, ib. [Pāṇ. vii, 4, 45]; धेषीय, MaitrS.; fut. धास्यति, ˚ते or धाता, Br. &c.; inf. धातुम्, Br. &c.; Ved. also ˚तवे, ˚तवै, ˚तोस्; धियध्यै, RV.; Class. also -धितुम्; ind.p. धित्वा, Br.; हित्वा [Pāṇ. vii, 4, 42], -धाय and -धाम्, AV. : Pass. धीयते, RV. &c. [Pāṇ. vi, 4, 66], p. धीयमान, RV. i, 155, 2 ; aor. अधायि, धायि, RV. [Pāṇ. vii, 3, 33, Kāś.]; Prec. धासीष्ट or धायिषीष्ट [vi, 4, 62]) to put, place, set, lay in or on (loc.), RV. &c. &c. (with दण्डम्, to inflict punishment on [with loc. MBh. v, 1075, with gen. R. v, 28, 7]; with तत्-पदव्याम् पदम्, to put one's foot in another's footstep i.e. imitate, equal, Kāvyād. ii, 64); to take or bring or help to (loc. or dat.; with आरे, to remove), RV.; AV.; ŚBr.; (Ā.) to direct or fix the mind or attention (चिन्ताम्, मनस्, मतिम्, समाधिम् &c.) upon, think of (loc. or dat.), fix or resolve upon (loc. dat. acc. with प्रति or a sentence closed with इति), RV.; Mn.; MBh.; Kāv.; BhP.; to destine for, bestow on, present or impart to (loc. dat. or gen.), RV.; Br.; MBh. &c. (Pass. to be given or granted, fall to one's [dat.] lot or share, RV. i, 81, 3); to appoint, establish, constitute, RV.; ŚBr.; to render (with double acc.), RV. vii, 31, 12; Bhartṛ. iii, 82; to make, produce, generate, create, cause, effect, perform, execute, RV.; TBr.; ŚvetUp. &c. (aor. with पूरयाम्, मन्त्रयाम्, वरयाम् &c. = पूरयाम् &c. चकार); to seize, take hold of, hold, bear, support, wear, put on (clothes), RV.; AV.; Kāv.; BhP. &c.; (Ā.) to accept, obtain, conceive (esp. in the womb), get, take (with ओकस् or चनस्, to take pleasure or delight in [loc. or dat.]), RV.; AV.; Br.; to assume, have, possess, show, exhibit, incur, undergo, RV.; Hariv.; Kāv.; Hit. etc. : Caus. -धापयति, Pāṇ. vii, 3, 36 (see अन्तर्-धा, श्रद्-धा &c.) : Desid. धित्सति, ˚ते (Pāṇ. vii, 4, 54), to wish to put in or lay on (loc.), RV.; AitBr. (Class. Pass. धित्स्यते; धित्स्य, see s.v.); दिधिषति, ˚ते, to wish to give or present, RV.; (Ā.) to wish to gain, strive after (p. दिधिषाण, x, 114, 1), ib. : with अवद्यम्, to bid defiance, ib. iv, 18, 7 (cf. दिधिषाय्य, दिधिषु) : Intens. देधीयते, Pāṇ. vi, 4, 66.
धा [cf. Zd. dā, dadaiti; Gk. θε-, θη-, τίθημι; Lith. dedù, dë́ti; Slav. dedją, děti; Old Sax. duan, dôn, Angl.Sax. dôn, Engl. to do; Germ. tuan; tuon, thun.]
2. धा mfn. putting, placing, bestowing, holding, having, causing &c. (ifc.; cf. 2. ध)
धा m. placer, bestower, holder, supporter &c.
N. of Brahmā or Bṛhas-pati, L.
धा (आ), f. See 2. ध
instr. (= nom.) perhaps in the suffix धा (which forms adverbs from numerals, e.g. एक-धा, द्वि-धा &c.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (508,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
धा {c3c} U. (दधाति, धत्ते, दधौ-दधे, अधात्-अधित, धास्यति-ते, धातुं, हित; pass. धीयते; caus. धापयति-ते; desid. धित्सति-ते) 1 To put, place, set, lay, put in, lay on or upon; विज्ञातदोषेषु दधाति दंडं Mb.; निःशंकं धीयते (v. l. for दीयते) लोकैः पश्य भस्मचये पदं H. 2. 173. --2 To fix upon, direct (the mind or thoughts &c.) towards (with dat. or loc.); धत्ते चक्षुर्मुकुलिनि रणत्कोकिले बालचूते Māl. 3. 12; दधुः कुमारानुगमे मनांसि Bk. 3. 11, 2. 7; Ms. 12. 23. --3 To bestow anything upon one, grant, give, confer, present; (with dat., gen., or loc.); धुर्यां लक्ष्मीमथ मयि भृशं धेहि देव प्रसीद Māl. 1. 3; यद्यस्य सोऽदधात्सर्गे तत्तस्य स्वयमाविशत् Ms. 1. 29. --4 To hold, contain; तानपि दधासि मातः Bv. 1. 68; Ś. 4. 3. --5 To seize, take hold of (as in the hand); Bk. 1. 26, 4. 26; Ki. 13. 54. --6 To wear, put on, bear; गुरूणि वासांसि विहाय तूर्णं तनूनि… धत्ते जनः काममदालसांगः Rs. 6. 13, 16; धत्ते भरं कुसुमपत्रफलावलीनां Bv. 1. 94; दधतो मंगलक्षौमै R. 12. 8, 9. 40; Bk. 17. 54. --7 To assume, take, have, show, exhibit, possess; (usually Atm.); काचः कांचनसंसर्गाद्धत्ते मारकतीं द्युतिं H. Pr. 41; शिरसि मसीपटलं दधाति दीपः Bv. 1. 74; R. 2. 7; Amaru. 23. 67; Me. 36; Bh. 3. 46; R. 3. 1; Bk. 2. 1; 4. 16, 18; Śi. 9. 3, 10. 86; Ki. 5. 5. --8 To hold up, sustain, bear up; गामधास्यत्कथं नागो मृणालमृदुभिः फणैः Ku. 6. 68. --9 To support, maintain संपद्विनिमयेनोभौ दधतुर्भुवनद्वयं R. 1. 26. --10 To cause, create, produce, generate, make; मुग्धा कुड्मलिताननेन दधती वायुं स्थिता तत्र सा Amaru. 70. --11 To suffer, undergo, incur; Śi. 9. 2, 32, 66. --12 To perform, do --13 Ved. To bring, convey. --14 To appoint, fix. [The meanings of this root, like those of दा, are variously modified according to the word with which it is connected; e. g. मनः, मतिं, धियं, &c. धा to fix the mind or thoughts upon, resolve upon; पदं धा to set foot on, to enter; कर्णे करं धा to place the hand on the ear &c.]. --WITH अपि (the अ [] being sometimes dropped) {1} (a) to close, shut; ध्वनति मधुपसमूहे श्रवणमपिदधाति Gīt. 5; so कर्णौ-नयने-पिदधाति. (b) to cover, hide, conceal; प्रायो मूर्खः परिभवविधौ नाभिमानं पिधत्ते Ś. Til. 17 v. l. प्रभावपिहिता V. 4. 2; Śi. 9. 76; Bk. 7. 69. {2} to hinder, obstruct, bar; भुजंगपिहितद्वांर पातालमधितिष्ठति R. 1. 80. (The following verse illustrates the use of धा with some prepositions:--अधित कापि मुखे सलिलं सखी प्यधित कापि सरोजदलैः स्तनौ । व्यधित कापि हृदि व्यजनानिलं न्यधित कापि हिमं सुतनोस्तनौ N. 4. 111; or, better still, the following verse of Jagannātha:--निधानं धर्माणां किमपि च विधानं नवमुदां प्रधानं तीर्थानाममलपरिधानं त्रिजगतः । समाधानं बुद्धेरथ खलु तिरोधानमधियां श्रियामाधानं नः परिहरतु तापं तव वपुः ॥ G. L. 18).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0595-a)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🟢 वाचस्पत्यम् (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धा धारणे पोषणे दाने च जुहो० उभ० सक० अनिट् । दधाति धत्ते धत्से दध्यात् दधातु धेहि अदधात् अथश्च । अधात् अधित । दधौ दधे । दथिथ दधाथ । दधिव धाता धास्यति । धीयते अधायि अधायिषाताम् अधिषाताम् । हितः हित्वा हितिः । “त्वं मुग्धाक्षि! विनैच कञ्चुलिकया धत्से मनोहारिणीम्” सा० द० । “इमं नो यज्ञममृतेषु धेहि” ऋ० ३ । २१ । १ “तत्र त्वा देवा सविता दधातु” ऋ० १० । १७ । ४ “धर्मे दध्यात् सदा मनः” मनुः । “निवेशाय मनो दधुः” भा० ब० ६५ अ० । “न नाशमधिगच्छेयुरिति मे धीयते मतिः” भा० विरा० २८ अ० । “हिंस्वाहिंस्रे मृदुक्रूरे धर्माधर्मावृतानृते । यद् यस्य सोऽदधात् सर्गे तत्तस्य स्वयमाविशत्” मनुः । “यश्चापमाश्मनप्रख्यं सेषुं धक्षेऽन्यदुर्वहम्” भट्टिः । “गामधास्यत् कथं नागो मृणालमृदुभिः फणैः” कुमा० धापयति धित्सति । “स्वं वव्रिं कुह धित्सथः” ऋ० १ । ४६ । ९ अति + अतिक्रम्य धारणे अतिशयधारणे च “आयुर्यत्ते अति- हितं पराचैः” अथ० ७ । ५३ । ३ । अधि + आधिक्येन धारणे “यन्नार्षदाय श्रवो अध्यधत्तम्” ऋ० १ । ११७ । ८ । अनु + पश्चाद्धारणे । “अथान्यान् (तण्डुलान) हुताखाश्वत्थीषु समित्सु अनुदधीरन्” लाट्या० ४ । ९ । १४ । अन्तर् + आच्छादने वस्त्वन्तरेण व्यवधाने । “उदुम्बरशाखा- मन्तर्धायाभिषिञ्चति” ऐ० व्रा० ८ । ७ । तिरोधाने “ते चान्तर्दधिरे नागाः” भा० आ० १२९ अ० । अपि + तिरोधाने आच्छादने । “धनेनाधर्म्मलब्धेन यच्छिद्र- मपिधीयते” भा० उ० ३४ अ० । वा अतो लोपः “पिधान- मपिधानम्” अमरः । अभि + कथने “साक्षात् सङ्केतितं योऽर्थमभिधत्ते स वा- चकः” का० प्र० । “गणनव्यवहारे तु हेतुः संख्याभि- धीयते” नाषा० । प्रति + अभि + प्रत्युत्तरकथने । “मया च प्रत्यभिहितं देवका- र्य्यार्थदर्शनात्” भा० उ० १९ अ० । अव + मनःसंयोगविशेषे अभिनियेशे “अवधानपरे चकार सा” कुमा० । अधःस्थापने पातने च “यां ते कृत्यां कूपे अवदधुः” अथ० ५ । ६१ । ७ । “त्रितः कूपेऽवहितः” ऋ० १ । १०५ । १७ [] वि + अव + आच्छादने (ढाकौ) अपवारणे । “प्रेक्ष्य स्थितां सहचरीं व्यावधाय देहम्” रघुः । “व्यवदधाति दर्भ- पिञ्जूलानि” सांख्यब्रा० १८ । ८ । “अन्तर्द्धा व्यवधा पुंसि अन्तर्द्धिरपवारणम्” अमरः । “उदयाचलव्यवहितेन्दु वपुः” माघः । आ + आरोहे आरोपणे स्थापने च । स्वद्रव्यस्य ऋणशोधन कालपर्य्यन्तं धनिकसमीपे स्थापने आधिः आहितः । अग्न्यादेः संस्कारभेदे अग्न्याधानम् । “जनपदे न गदः पदमादधौ” रघुः । “आदध्यात् संभारान् दर्भान् दीर्घान् गर्भाश्च” वृ० स० ४८ । “गर्भमाधत्त राज्ञी” रघुः । “ज्येष्ठायां धर्मचारिण्यां महिष्यां गर्ममादधे” भा० व० २९२ अ० । अति + आ + मर्य्यादातिक्रमेण धारणे । “कार्य्यमत्याहितं भविष्यति” प्रबोधच० । “यदि स्यादिह गोविन्दो नैत- दत्याहितं भवेत्” हरिवं० १७१ अ० । अनु + आ + पश्चादाधाने । यदेकस्य निहितं द्रव्यं तेनापि अनु पश्चादन्यस्य हस्ते स्वामिने देहीति समयेन समर्पणे च । अन्वाहितशब्दे दृश्यम् । अभि + आ + साम्मुख्येन स्थापने “अभ्यादध्युश्च काष्ठानि तत्र दह्येत पापकृत्” मनुः । उप + आ + धर्मचिन्तायाम् “उपाधिर्ना धर्मचिन्ता” काम० । सामीप्येनाधाने अग्न्युत्पाते मेदि० । “अग्न्युत्पात उपाहितः” अमरः । संयोजने च अमरः । “तस्य निष्क उपाहित आस” शत० ब्रा० ११ । ४ । १ । १ निर् + आ + निराकरणे “यः क्रव्यादं निरादधत्” अथ० १२ । २ । ३९ । परि + आ० परितः स्थापने । “ऋचा कुम्भीमध्यग्नौ श्रयाम्या सिञ्चोदकमवधेह्येनम् । पर्य्याधत्ताग्निना” अथ० ९ । ५ । ५ वि + आ + विशेषेनाधौ पीडायाम् । व्याधिः “यद्यात्मना प्रजया वा व्याधीयेत” श्रुतिः “एतद्वै परमं तपो यद्व्याहितस्तप्यते” शत० व्रा० १४ । ८ । ११ । १ सम् + आ + पूर्वमाक्षिप्तस्य दोषस्य निराकरणे “समाहितः समा- धिस्थेऽप्युक्तसिद्धान्त आहित” मेदि० उक्तेः च सिद्धान्तो- क्
स्रोत: तारानाथ तर्कवाचस्पति, वाचस्पत्यम् (1873–1884). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🟤 शब्दकल्पद्रुम (संस्कृत-संस्कृत)संस्कृत में अर्थ
धा, डु ञ लि धारणे । पुष्टौ । दाने । इति कवि- कल्पद्रुमः ॥ (ह्वां-उभं-सकं-अनिट् ।) डु, हित्रि- मम् । ञ लि, दधाति धत्ते । धारणं धरणम् । दाने, द्विषता विहितं त्वयाथवेति किराते विहितं दत्तमित्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (2-789-c)
स्रोत: राधाकान्तदेव, शब्दकल्पद्रुम (1822–1858). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🔁 जिनके अर्थ में "धा" आता है (17)
गंडकी सत्रह मात्राओं का एक ताल जिसमेंलक्ष्मीताल संगीत में १८ मात्राओं का एक ताल जिसमें १५ आघात और ३ खाली होते हैं । इस…खमसा एक प्रकार की गजल जिसके प्रत्येक बंद में पांच चरण होते हैंतेवर सात दिर्घ अथवा १४ लघु मात्राओं का एक ताल जिसमें तीन आघात और एक खाली रह…धीमा जिसका वेग या गति मंद हो । जिसकी चाल में बहुत तेजी न हो । जो आहिस्ता चल…कहरवा पाँच मात्राओं का एक ताल । विशेष—इसमें चार पूर्ण और दो अर्ध मात्राएँ हो…खेमटा बारह मात्राओं का एक ताल । विशेष—इस ताल में तीन आघात और एक खाली होता है…पटताल मृदंग का एक ताल । विशेष—यह ताल १ दीर्घ या २ ह्वस्व मात्राओं का होता है…पश्तो मात्राओं का एक ताल जिससे दो आघात होते हैं । इसके बोल इस प्रकार हैं—तिं…एकताला बारह मात्राऔं का एक ताल । इसमें केवल तीन आघात होते हैं । खाली का इसमें…कौवाली दे॰ 'कौवाली'रासताल मात्राओं का एक ताल जिसमें ८ आघात और ५ खाली होते हैं । इसके मृदंग के बो…करालमंच संगीत में एक ताल का नाम । विशेष—इसमें तीन आघात और दो खाली होते हैं । इ…फरोदस्त एक प्रकार का संकर राग जो गौरी, कान्हड़ा और पूरबी के मेल से बना होता है…मध्यमान एक प्रकार का ताल जिसमें ८ हृस्व अथवा ४दीर्घ मात्राएँ होती हैं तथा ३ आघ…शंकरताल संगीत में एक प्रकार का ताल । इसमें ११ मात्राएँ होती हैं । इसमें ९ आघात…कैदसोवारी तबले की एक गत जिसका बोल यह है— + ॰ । । केटे ता दिनता त्रेकेटे, धकिटे ॰…

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
धःधा (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच् 📚
अन्य सम्भावना: धा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धे + अच् | धा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: धे + अच्

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

धः 📚 ➤ प्राशन करना, पीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: पाने

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
धा 📚ब्रह्मा🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • धः: धे + अच् — कर्तृवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें