॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: धारण करना, उद्धार करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: धारणे
अंग्रेज़ी: to be held or borne (cf. शिरो-).
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | धरणीयः | धरणीयौ | धरणीयाः |
| द्वितीया | धरणीयम् | धरणीयौ | धरणीयान् |
| तृतीया | धरणीयेन | धरणीयाभ्याम् | धरणीयैः |
| चतुर्थी | धरणीयाय | धरणीयाभ्याम् | धरणीयेभ्यः |
| पञ्चमी | धरणीयात् / धरणीयाद् | धरणीयाभ्याम् | धरणीयेभ्यः |
| षष्ठी | धरणीयस्य | धरणीययोः | धरणीयानाम् |
| सप्तमी | धरणीये | धरणीययोः | धरणीयेषु |
| सम्बोधन | हे धरणीय | हे धरणीयौ | हे धरणीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | धरति | धरतः | धरन्ति |
| मध्यम | धरसि | धरथः | धरथ |
| उत्तम | धरामि | धरावः | धरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: धरति · लट् (आत्मने.): धरते · लिट्: दधार · लिट् (आत्मने.): दध्रे · लुट्: धर्ता · लुट् (आत्मने.): धर्ता · लृट्: धरिष्यति · लृट् (आत्मने.): धरिष्यते · लोट्: धरतात् · लोट् (आत्मने.): धरताम् · लङ्: अधरत् · लङ् (आत्मने.): अधरत · विधिलिङ्: धरेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): धरेत · आशीर्लिङ्: ध्रियात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): धृषीष्ट · लुङ्: अधार्षीत् · लुङ् (आत्मने.): अधृत · लृङ्: अधरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अधरिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: धरण · ण्वुल्: धारकः · तृच्: धर्ता · ण्यत्: धार्यः · तव्य: धर्तव्यः · अनीयर्: धरणीयः · क्त: धृतः · क्तवतु: धृतवान् · शतृ: धरन् · स्य-शतृ: धरिष्यन् · शानच्: धरमाणः · क्त्वा: धृत्वा · ल्यप्: प्रधृत्य · तुमुन्: धर्तुम् · णमुल्: धारम् · घञ्: धारः · क्तिन्: धृति · क्वसु: दधृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| धरणीयः | धरणीय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: धृ + अनीयर् 📚 |
धरणीयः 📚 ➤ धारण करना, उद्धार करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: धारणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| धरणीय 📚 | जिसे धारण किय़ा जा सके | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड