॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: अग्रभाग में जाना, आगे जाना, मुख्य होना, अग्रसर होना
संस्कृत: अग्रगमने
अंग्रेज़ी: to proceed,to lead, to go ahead
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पुरतात् / पुरताद् / पुरतु | पुरताम् | पुरन्तु |
| मध्यम | पुर / पुरतात् / पुरताद् | पुरतम् | पुरत |
| उत्तम | पुराणि | पुराव | पुराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पुरति · लिट्: पुपोर · लुट्: पोरिता · लृट्: पोरिष्यति · लोट्: पुरतात् · लङ्: अपुरत् · विधिलिङ्: पुरेत् · आशीर्लिङ्: पूर्यात् · लुङ्: अपोरीत् · लृङ्: अपोरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पोरण · ण्वुल्: पोरकः · तृच्: पोरिता · ण्यत्: पोर्यः · तव्य: पोरितव्यः · अनीयर्: पोरणीयः · क्त: पुरितः · क्तवतु: पुरितवान् · शतृ: पुरन् · स्य-शतृ: पोरिष्यन् · क्त्वा: पुरित्वा · ल्यप्: प्रपूर्य · तुमुन्: पोरितुम् · णमुल्: पोरम् · घञ्: पोरः · क्तिन्: पूर्ति · क्वसु: पुपूर्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नर-पुर | समास: नर + पुर् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: पुर् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पुर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | पुर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
नरपुर 📚नर 📚पुर् ➤ नर (मनुष्य, पुमान् पुरुष) + पुर् (अग्रभाग में जाना, आगे जाना, मुख्य होना, अग्रसर होना)
संस्कृत: अग्रगमने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नर 📚 | विष्णु | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| पुर् 📚 | f. (√ पॄ) only instr. pl. पूर्भिस्, in abundance, abundantly, RV. v, … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नर |
मनुष्य के नाम (२.६.१) — मनुष्य, मानुष, मर्त्य, मनुज, मानव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड