॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मनुष्य, पुमान् पुरुष
संस्कृत: मनुष्यः, पुरुषः · पर्याय: मनुष्य, मानुष, मर्त्य, मनुज, मानव
व्युत्पत्ति: नृ +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नरः | नरौ | नराः |
| द्वितीया | नरम् | नरौ | नरान् |
| तृतीया | नरेण | नराभ्याम् | नरैः |
| चतुर्थी | नराय | नराभ्याम् | नरेभ्यः |
| पञ्चमी | नरात् / नराद् | नराभ्याम् | नरेभ्यः |
| षष्ठी | नरस्य | नरयोः | नराणाम् |
| सप्तमी | नरे | नरयोः | नरेषु |
| सम्बोधन | हे नर | हे नरौ | हे नराः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नराः | नर (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन 📚 (व्युत्पत्ति: नॄ + अच्) अन्य सम्भावना: नर (पुं.) — सम्बोधन, बहुवचन | नरा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: नॄ + अच् |
नराः 📚 ➤ मनुष्य, पुमान् पुरुष
संस्कृत: मनुष्यः, पुरुषः · पर्याय: मनुष्य, मानुष, मर्त्य, मनुज, मानव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नर 📚 | विष्णु | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नर |
मनुष्य के नाम (२.६.१) — मनुष्य, मानुष, मर्त्य, मनुज, मानव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड