॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शब्द करना, गिनना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दसङ्ख्यानयोः
अंग्रेज़ी: to sound, to count
व्युत्पत्ति: कल्-ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कलनम् | कलने | कलनानि |
| द्वितीया | कलनम् | कलने | कलनानि |
| तृतीया | कलनेन | कलनाभ्याम् | कलनैः |
| चतुर्थी | कलनाय | कलनाभ्याम् | कलनेभ्यः |
| पञ्चमी | कलनात् / कलनाद् | कलनाभ्याम् | कलनेभ्यः |
| षष्ठी | कलनस्य | कलनयोः | कलनानाम् |
| सप्तमी | कलने | कलनयोः | कलनेषु |
| सम्बोधन | हे कलन | हे कलने | हे कलनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कलते | कलेते | कलन्ते |
| मध्यम | कलसे | कलेथे | कलध्वे |
| उत्तम | कले | कलावहे | कलामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): कलते · लिट् (आत्मने.): चकले · लुट् (आत्मने.): कलिता · लृट् (आत्मने.): कलिष्यते · लोट् (आत्मने.): कलताम् · लङ् (आत्मने.): अकलत · विधिलिङ् (आत्मने.): कलेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): कलिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अकलिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अकलिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कलन · ण्वुल्: कालकः · तृच्: कलिता · ण्यत्: काल्यः · तव्य: कलितव्यः · अनीयर्: कलनीयः · क्त: कलितः · क्तवतु: कलितवान् · शानच्: कलमानः · क्त्वा: कलित्वा · ल्यप्: प्रकल्य · तुमुन्: कलितुम् · णमुल्: कालम् · घञ्: कालः · क्तिन्: कल्ति · क्वसु: चकल्वान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
निकलन 📚 ➤ शब्द करना, गिनना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दसङ्ख्यानयोः
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| कलन 📚 | उत्पन्न करना । बनाना । लगाना । सजाना | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| निकलना | निकलन + आ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड