॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: शुद्ध करना, स्वच्छ करना, पालन करना
संस्कृत: शौचपोषणयोः
अंग्रेज़ी: to wash,to purify,to cleanse,to nourish, to support
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अनिजत् / अनिजद् / अनैक्षीत् / अनैक्षीद् | अनिजताम् / अनैक्ताम् | अनिजन् / अनैक्षुः |
| मध्यम | अनिजः / अनैक्षीः | अनिजतम् / अनैक्तम् | अनिजत / अनैक्त |
| उत्तम | अनिजम् / अनैक्षम् | अनिजाव / अनैक्ष्व | अनिजाम / अनैक्ष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नेनेक्ति · लट् (आत्मने.): नेनिक्ते · लिट्: निनेज · लिट् (आत्मने.): निनिजे · लुट्: नेक्ता · लुट् (आत्मने.): नेक्ता · लृट्: नेक्ष्यति · लृट् (आत्मने.): नेक्ष्यते · लोट्: नेनिक्तात् · लोट् (आत्मने.): नेनिक्ताम् · लङ्: अनेनेक् · लङ् (आत्मने.): अनेनिक्त · विधिलिङ्: नेनिज्यात् · विधिलिङ् (आत्मने.): नेनिजीत · आशीर्लिङ्: निज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): निक्षीष्ट · लुङ्: अनिजत् · लुङ् (आत्मने.): अनिक्त · लृङ्: अनेक्ष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अनेक्ष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नेजन · ण्वुल्: नेजकः · तृच्: नेक्ता · ण्यत्: नेज्यः · तव्य: नेक्तव्यः · अनीयर्: नेजनीयः · क्त: निक्तः · क्तवतु: निक्तवान् · शतृ: नेनिजत्/नेनिजद् · स्य-शतृ: नेक्ष्यन् · शानच्: नेनिजानः · क्त्वा: निक्त्वा · ल्यप्: प्रणिज्य · तुमुन्: नेक्तुम् · णमुल्: नेजम् · घञ्: नेगः · क्तिन्: निक्ति · क्वसु: निनिज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निजम् | निज् धातु (जुहोत्यादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: निज (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | निज (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
निजम् 📚 ➤ शुद्ध करना, स्वच्छ करना, पालन करना
संस्कृत: शौचपोषणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| निज् 📚 | cl. 2. Ā. निङ्क्ते, Dhātup. xxiv, 16; cl. 3. P. Ā. नेनेक्ति, नेनिक्ते … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड