॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नेता, पथप्रदर्शक, जैसा कि ग्रामणी, सेनानी और अग्रणी में
संस्कृत: वाहकः
अंग्रेज़ी: Carrier
व्युत्पत्ति: नी+क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नीः | न्यौ | न्यः |
| द्वितीया | न्यम् | न्यौ | न्यः |
| तृतीया | न्या | नीभ्याम् | नीभिः |
| चतुर्थी | न्ये | नीभ्याम् | नीभ्यः |
| पञ्चमी | न्यः | नीभ्याम् | नीभ्यः |
| षष्ठी | न्यः | न्योः | न्याम् |
| सप्तमी | न्याम् | न्योः | नीषु |
| सम्बोधन | हे नीः | हे न्यौ | हे न्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
अंग्रेज़ी: to go,to drive,to throw,to ride
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अजतात् / अजताद् / अजतु | अजताम् | अजन्तु |
| मध्यम | अज / अजतात् / अजताद् | अजतम् | अजत |
| उत्तम | अजानि | अजाव | अजाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अजति · लिट्: विवाय · लुट्: अजिता · लृट्: अजिष्यति · लोट्: अजतात् · लङ्: आजत् · विधिलिङ्: अजेत् · आशीर्लिङ्: वीयात् · लुङ्: अवैषीत् · लृङ्: अवेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अजन · ण्वुल्: वायकः · तृच्: अजिता · ण्यत्: वैयः · तव्य: अजितव्यः · अनीयर्: वयनीयः · क्त: अजितः · क्तवतु: अजितवान् · शतृ: अजन् · स्य-शतृ: अजिष्यन् · क्त्वा: अजित्वा · ल्यप्: प्राज्य · तुमुन्: अजितुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: आजः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आजिवान्
निया 📚 ➤ नेता, पथप्रदर्शक, जैसा कि ग्रामणी, सेनानी और अग्रणी में
संस्कृत: वाहकः
अज 📚 ➤ जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नी 📚 | नेता । प्रधान । अगुआ । समासांत में प्रयुक्त । जैसे, ग्रामणी, सेनानी, अ… | 🟠🔵🟣🟢 |
| अज् 📚 | cl. 1. P. (defect., supplemented fr. √ वी), अजति, आजीत्, अजितुम्, to … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| नियाज | निया + अज | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड