॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्पष्ट बोलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to talk,to speak, to articulate
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रपः | रपौ | रपाः |
| द्वितीया | रपम् | रपौ | रपान् |
| तृतीया | रपेण | रपाभ्याम् | रपैः |
| चतुर्थी | रपाय | रपाभ्याम् | रपेभ्यः |
| पञ्चमी | रपात् / रपाद् | रपाभ्याम् | रपेभ्यः |
| षष्ठी | रपस्य | रपयोः | रपाणाम् |
| सप्तमी | रपे | रपयोः | रपेषु |
| सम्बोधन | हे रप | हे रपौ | हे रपाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रपति | रपतः | रपन्ति |
| मध्यम | रपसि | रपथः | रपथ |
| उत्तम | रपामि | रपावः | रपामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रपति · लिट्: रराप · लुट्: रपिता · लृट्: रपिष्यति · लोट्: रपतात् · लङ्: अरपत् · विधिलिङ्: रपेत् · आशीर्लिङ्: रप्यात् · लुङ्: अरपीत् · लृङ्: अरपिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रपण · ण्वुल्: रापकः · तृच्: रपिता · ण्यत्: राप्यः · तव्य: रपितव्यः · अनीयर्: रपणीयः · क्त: रपितः · क्तवतु: रपितवान् · शतृ: रपन् · स्य-शतृ: रपिष्यन् · क्त्वा: रपित्वा · ल्यप्: प्ररप्य · तुमुन्: रपितुम् · णमुल्: रापम् · घञ्: रापः · क्तिन्: रप्ति · क्वसु: रेपिवान्
अर्थ: और, भी, तथा, इसके अतिरिक्त
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
निरपे 📚 ➤ स्पष्ट बोलना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
च 📚 ➤ और, भी, तथा, इसके अतिरिक्त
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रप 📚 | व्यक्तवाक्ये भ्वा० प० सक० सेट् । रपति अरापीत् अरपीत् रराप रेपतुः | 🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड