॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: निवास करना, टिकना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: निवासे
अंग्रेज़ी: to dwell,to live, to stay
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वसन् | वसन्तौ | वसन्तः |
| द्वितीया | वसन्तम् | वसन्तौ | वसतः |
| तृतीया | वसता | वसद्भ्याम् | वसद्भिः |
| चतुर्थी | वसते | वसद्भ्याम् | वसद्भ्यः |
| पञ्चमी | वसतः | वसद्भ्याम् | वसद्भ्यः |
| षष्ठी | वसतः | वसतोः | वसताम् |
| सप्तमी | वसति | वसतोः | वसत्सु |
| सम्बोधन | हे वसन् | हे वसन्तौ | हे वसन्तः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वसति | वसतः | वसन्ति |
| मध्यम | वससि | वसथः | वसथ |
| उत्तम | वसामि | वसावः | वसामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वसति · लिट्: उवास · लुट्: वस्ता · लृट्: वत्स्यति · लोट्: वसतात् · लङ्: अवसत् · विधिलिङ्: वसेत् · आशीर्लिङ्: उष्यात् · लुङ्: अवात्सीत् · लृङ्: अवत्स्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वसन · ण्वुल्: वासकः · तृच्: वस्ता · ण्यत्: वास्यः · तव्य: वस्तव्यः · अनीयर्: वसनीयः · क्त: उषितः · क्तवतु: उषितवान् · शतृ: वसन् · स्य-शतृ: वत्स्यन् · क्त्वा: उषित्वा · ल्यप्: प्रुष्य · तुमुन्: वस्तुम् · णमुल्: वासम् · घञ्: वासः · क्तिन्: उष्टि · क्वसु: ऊषिवान्
अर्थ: स्वीकृति ‘हाँ'
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
निवसन् 📚 ➤ निवास करना, टिकना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: निवासे
आ 📚 ➤ स्वीकृति ‘हाँ'
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वसत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| निवसना | निवसन् + आ | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड