॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, चलना, शक्तिहीन होना, म्लान होना, सूखना, मुरझाना, नष्ट करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विशरणगत्यवसादनेषु · पर्याय: गृह, गेह, उदवसित, वेश्मन्, सद्मन्
अंग्रेज़ी: to go, to lose power, to be tired, to dry up, to destroy, to wither, to despond, to lose interest
व्युत्पत्ति: सद् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | सदनम् | सदने | सदनानि |
| द्वितीया | सदनम् | सदने | सदनानि |
| तृतीया | सदनेन | सदनाभ्याम् | सदनैः |
| चतुर्थी | सदनाय | सदनाभ्याम् | सदनेभ्यः |
| पञ्चमी | सदनात् / सदनाद् | सदनाभ्याम् | सदनेभ्यः |
| षष्ठी | सदनस्य | सदनयोः | सदनानाम् |
| सप्तमी | सदने | सदनयोः | सदनेषु |
| सम्बोधन | हे सदन | हे सदने | हे सदनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | सीदति | सीदतः | सीदन्ति |
| मध्यम | सीदसि | सीदथः | सीदथ |
| उत्तम | सीदामि | सीदावः | सीदामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सीदति · लिट्: ससाद · लुट्: सत्ता · लृट्: सत्स्यति · लोट्: सीदतात् · लङ्: असीदत् · विधिलिङ्: सीदेत् · आशीर्लिङ्: सद्यात् · लुङ्: असदत् · लृङ्: असत्स्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: सदन · ण्वुल्: सादकः · तृच्: सत्ता · ण्यत्: साद्यः · तव्य: सत्तव्यः · अनीयर्: सदनीयः · क्त: सन्नः · क्तवतु: सन्नवान् · शतृ: सीदन् · स्य-शतृ: सत्स्यन् · क्त्वा: सत्त्वा · ल्यप्: प्रसद्य · तुमुन्: सत्तुम् · णमुल्: सादम् · घञ्: सादः · क्तिन्: सत्ति · क्वसु: सेदिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| निषदन | सदन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: नि + सद् + ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: निषदन (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
निषदन 📚 ➤ जाना, चलना, शक्तिहीन होना, म्लान होना, सूखना, मुरझाना, नष्ट करना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: विशरणगत्यवसादनेषु · पर्याय: गृह, गेह, उदवसित, वेश्मन्, सद्मन्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सदन 📚 | रहने का स्थान । घर । मकान | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| सदन |
घर के और नाम (२.२.५) — निशान्त, वस्त्य, भवन, आगार, मन्दिर, गृह, निकाय्य, निलय |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड