॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: ढकना, घिरना, छिपाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: संवरणे
अंग्रेज़ी: to cover,to surround, to conceal
व्युत्पत्ति: वृ + णिच् + ण्वुल् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वारकः | वारकौ | वारकाः |
| द्वितीया | वारकम् | वारकौ | वारकान् |
| तृतीया | वारकेण | वारकाभ्याम् | वारकैः |
| चतुर्थी | वारकाय | वारकाभ्याम् | वारकेभ्यः |
| पञ्चमी | वारकात् / वारकाद् | वारकाभ्याम् | वारकेभ्यः |
| षष्ठी | वारकस्य | वारकयोः | वारकाणाम् |
| सप्तमी | वारके | वारकयोः | वारकेषु |
| सम्बोधन | हे वारक | हे वारकौ | हे वारकाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वरति | वरतः | वरन्ति |
| मध्यम | वरसि | वरथः | वरथ |
| उत्तम | वरामि | वरावः | वरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वरति · लिट्: ववार · लुट्: वर्ता · लृट्: वरिष्यति · लोट्: वरतात् · लङ्: अवरत् · विधिलिङ्: वरेत् · आशीर्लिङ्: व्रियात् · लुङ्: अवार्षीत् · लृङ्: अवरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वरण · ण्वुल्: वारकः · तृच्: वर्ता · ण्यत्: वार्यः · तव्य: वर्तव्यः · अनीयर्: वरणीयः · क्त: वृतः · क्तवतु: वृतवान् · शतृ: वरन् · स्य-शतृ: वरिष्यन् · क्त्वा: वृत्वा · ल्यप्: प्रवृत्य · तुमुन्: वर्तुम् · णमुल्: वारम् · घञ्: वारः · क्तिन्: वृति · क्वसु: ववृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| नीवारक | वारक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: निस् + वृ + ण्वुल् 📚 अन्य सम्भावना: वारक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: निस् + वृ + ण्वुल् |
नीवारक 📚 ➤ ढकना, घिरना, छिपाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: संवरणे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वारक 📚 | निषेध करनेवाला । वह जो वारण करे । प्रतिबंधक | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड