॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
व्युत्पत्ति: पा + विच्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पम् | पे | पानि |
| द्वितीया | पम् | पे | पानि |
| तृतीया | पेन | पाभ्याम् | पैः |
| चतुर्थी | पाय | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| पञ्चमी | पात् / पाद् | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| षष्ठी | पस्य | पयोः | पानाम् |
| सप्तमी | पे | पयोः | पेषु |
| सम्बोधन | हे प | हे पे | हे पानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: बटोरना, अपने के समान वर्तना, सजातीयता से रहना
संस्कृत: संस्त्याने बन्धुषु च
अंग्रेज़ी: to collect, to gather, to treat equally, to treat like family
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | कोलतात् / कोलताद् / कोलतु | कोलताम् | कोलन्तु |
| मध्यम | कोल / कोलतात् / कोलताद् | कोलतम् | कोलत |
| उत्तम | कोलानि | कोलाव | कोलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: कोलति · लिट्: चुकोल · लुट्: कोलिता · लृट्: कोलिष्यति · लोट्: कोलतात् · लङ्: अकोलत् · विधिलिङ्: कोलेत् · आशीर्लिङ्: कुल्यात् · लुङ्: अकोलीत् · लृङ्: अकोलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कोलन · ण्वुल्: कोलकः · तृच्: कोलिता · ण्यत्: कोल्यः · तव्य: कोलितव्यः · अनीयर्: कोलनीयः · क्त: कुलितः · क्तवतु: कुलितवान् · शतृ: कोलन् · स्य-शतृ: कोलिष्यन् · क्त्वा: कुलित्वा · ल्यप्: प्रकुल्य · तुमुन्: कोलितुम् · णमुल्: कोलम् · घञ्: कोलः · क्तिन्: कुल्ति · क्वसु: चुकुल्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पम् | पा (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पा (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| च-कोल | समास: च + कुल् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: कुल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: कोल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन | कोल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पम् 📚 ➤ पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
चकोल 📚च 📚कुल् ➤ च (और, भी, तथा, इसके अतिरिक्त) + कुल् (बटोरना, अपने के समान वर्तना, सजातीयता से रहना)
संस्कृत: संस्त्याने बन्धुषु च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पा 📚 | पैर । चरण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| कुल् 📚 | cl. 1. कोलति, to accumulate, collect, Dhātup. xx, 12; to be of kin, be… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पंचकोल | पम् + च | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड