॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
व्युत्पत्ति: पा + विच्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पम् | पे | पानि |
| द्वितीया | पम् | पे | पानि |
| तृतीया | पेन | पाभ्याम् | पैः |
| चतुर्थी | पाय | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| पञ्चमी | पात् / पाद् | पाभ्याम् | पेभ्यः |
| षष्ठी | पस्य | पयोः | पानाम् |
| सप्तमी | पे | पयोः | पेषु |
| सम्बोधन | हे प | हे पे | हे पानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मांगना
संस्कृत: याचने
अंग्रेज़ी: to beg,to beg,to ask,to solicit
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चततात् / चतताद् / चततु | चतताम् | चतन्तु |
| मध्यम | चत / चततात् / चतताद् | चततम् | चतत |
| उत्तम | चतानि | चताव | चताम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चतति · लट् (आत्मने.): चतते · लिट्: चचात · लिट् (आत्मने.): चेते · लुट्: चतिता · लुट् (आत्मने.): चतिता · लृट्: चतिष्यति · लृट् (आत्मने.): चतिष्यते · लोट्: चततात् · लोट् (आत्मने.): चतताम् · लङ्: अचतत् · लङ् (आत्मने.): अचतत · विधिलिङ्: चतेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): चतेत · आशीर्लिङ्: चत्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): चतिषीष्ट · लुङ्: अचतीत् · लुङ् (आत्मने.): अचतिष्ट · लृङ्: अचतिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अचतिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: चतन · ण्वुल्: चातकः · तृच्: चतिता · यत्: चत्यः · तव्य: चतितव्यः · अनीयर्: चतनीयः · क्त: चतितः · क्तवतु: चतितवान् · शतृ: चतन् · स्य-शतृ: चतिष्यन् · शानच्: चतमानः · क्त्वा: चतित्वा · ल्यप्: प्रचत्य · तुमुन्: चतितुम् · णमुल्: चातम् · घञ्: चातः · क्तिन्: चत्ति · क्वसु: चेतिवान्
अर्थ: भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
अंग्रेज़ी: to decorate, to satisfy, to fulfill, to get rid of, to complete
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आल | आलतुः | आलुः |
| मध्यम | आलिथ | आलथुः | आल |
| उत्तम | आल | आलिव | आलिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अलति · लिट्: आल · लुट्: अलिता · लृट्: अलिष्यति · लोट्: अलतात् · लङ्: आलत् · विधिलिङ्: अलेत् · आशीर्लिङ्: अल्यात् · लुङ्: आलीत् · लृङ्: आलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अलन · ण्वुल्: आलकः · तृच्: अलिता · ण्यत्: आल्यः · तव्य: अलितव्यः · अनीयर्: अलनीयः · क्त: अलितः · क्तवतु: अलितवान् · शतृ: अलन् · स्य-शतृ: अलिष्यन् · क्त्वा: अलित्वा · ल्यप्: प्राल्य · तुमुन्: अलितुम् · णमुल्: आलम् · घञ्: आलः · क्तिन्: अल्ति · क्वसु: आलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पम् | पा (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पा (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| चत | चत् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: चत (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चत् + अच् | चत (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: चत् + अच् |
| आल | अल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | आल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
पम् 📚 ➤ पीने वाला, चढ़ा जाने वाला
चत 📚 ➤ मांगना
संस्कृत: याचने
आल 📚 ➤ भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पा 📚 | पैर । चरण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| चत् 📚 | cl. 1. चतति, ‘to hide one's self’. See चतत् and चत्त; to go, Naigh.… | 🔵🟣 |
| अल् 📚 | cl. 1. P. अलति, to adorn, L.; to be competent or able, L.; to prevent,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पंचताल | पम् + चत | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| पंचताल | चत + आल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड