॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पढ़ना, सीखना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
अंग्रेज़ी: to learn, to read, to study, to recite
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पठति | पठतः | पठन्ति |
| मध्यम | पठसि | पठथः | पठथ |
| उत्तम | पठामि | पठावः | पठामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पठति · लिट्: पपाठ · लुट्: पठिता · लृट्: पठिष्यति · लोट्: पठतात् · लङ्: अपठत् · विधिलिङ्: पठेत् · आशीर्लिङ्: पठ्यात् · लुङ्: अपठीत् · लृङ्: अपठिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पठन · ण्वुल्: पाठकः · तृच्: पठिता · ण्यत्: पाठ्यः · तव्य: पठितव्यः · अनीयर्: पठनीयः · क्त: पठितः · क्तवतु: पठितवान् · शतृ: पठन् · स्य-शतृ: पठिष्यन् · क्त्वा: पठित्वा · ल्यप्: प्रपठ्य · तुमुन्: पठितुम् · णमुल्: पाठम् · घञ्: पाठः · क्तिन्: पट्टि · क्वसु: पेठिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पठति | पठ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन अन्य सम्भावना: पठता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: पठ + तल् (भाववाचक) | पठत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पठ् + शतृ |
पठति ➤ पढ़ना, सीखना
संस्कृत: व्यक्तायां वाचि
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड