॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पलतात् / पलताद् / पलतु | पलताम् | पलन्तु |
| मध्यम | पल / पलतात् / पलताद् | पलतम् | पलत |
| उत्तम | पलानि | पलाव | पलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पलति · लिट्: पपाल · लुट्: पलिता · लृट्: पलिष्यति · लोट्: पलतात् · लङ्: अपलत् · विधिलिङ्: पलेत् · आशीर्लिङ्: पल्यात् · लुङ्: अपालीत् · लृङ्: अपलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पलन · ण्वुल्: पालकः · तृच्: पलिता · ण्यत्: पाल्यः · तव्य: पलितव्यः · अनीयर्: पलनीयः · क्त: पलितः · क्तवतु: पलितवान् · शतृ: पलन् · स्य-शतृ: पलिष्यन् · क्त्वा: पलित्वा · ल्यप्: प्रपल्य · तुमुन्: पलितुम् · णमुल्: पालम् · घञ्: पालः · क्तिन्: पल्ति · क्वसु: पेलिवान्
अर्थ: जीना
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to live, to breath
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आणिष्ट | आणिषाताम् | आणिषत |
| मध्यम | आणिष्ठाः | आणिषाथाम् | आणिध्वम् |
| उत्तम | आणिषि | आणिष्वहि | आणिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): अण्यते · लिट् (आत्मने.): आणे · लुट् (आत्मने.): अणिता · लृट् (आत्मने.): अणिष्यते · लोट् (आत्मने.): अण्यताम् · लङ् (आत्मने.): आण्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): अण्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अणिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): आणिष्ट · लृङ् (आत्मने.): आणिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अणन · ण्वुल्: आणकः · तृच्: अणिता · ण्यत्: आण्यः · तव्य: अणितव्यः · अनीयर्: अणनीयः · क्त: अणितः · क्तवतु: अणितवान् · शानच्: अण्यमानः · क्त्वा: अणित्वा · ल्यप्: प्राण्य · तुमुन्: अणितुम् · णमुल्: आणम् · घञ्: आणः · क्तिन्: आण्टि · क्वसु: आणिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पल | पल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: पल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | पल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
| आणि | अण् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे 📚 अन्य सम्भावना: अण् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पल् 📚 | cl. 1. P. पलति, to go, Dhātup. xx, 9 (perhaps invented to account for … | 🔵🟣 |
| अण् 📚 | cl. 1. P. अणति, आण, अणितुम्, to sound, L. : cl. 4. Ā. अण्यते, to breat… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पलाणि | पल + आणि | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड