🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 08:39:34 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

पिच्चयति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

पिच्चयति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

पिच्चयति

अर्थ: कूटना, कतरना, चीरना, बहुत दुःख देना

संस्कृत: कुट्टने

अंग्रेज़ी: to cut, to split, to tamp, to slice, to torture

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. पिच्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. पिच्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक)
  3. पिच्चयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पिच्च् + शतृ
  4. पिच्चयत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पिच्च् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — पिच्च् (चुरादिगण) · अर्थ: कूटना, कतरना, चीरना, बहुत दुःख देना (कुट्टने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमपिच्चयतिपिच्चयतःपिच्चयन्ति
मध्यमपिच्चयसिपिच्चयथःपिच्चयथ
उत्तमपिच्चयामिपिच्चयावःपिच्चयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पिच्चयति · लट् (आत्मने.): पिच्चयते · लिट्: पिच्चयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पिच्चयाञ्चक्रे · लुट्: पिच्चयिता · लुट् (आत्मने.): पिच्चयिता · लृट्: पिच्चयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पिच्चयिष्यते · लोट्: पिच्चयतात् · लोट् (आत्मने.): पिच्चयताम् · लङ्: अपिच्चयत् · लङ् (आत्मने.): अपिच्चयत · विधिलिङ्: पिच्चयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पिच्चयेत · आशीर्लिङ्: पिच्च्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पिच्चयिषीष्ट · लुङ्: अपिपिच्चत् · लुङ् (आत्मने.): अपिपिच्चत · लृङ्: अपिच्चयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपिच्चयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पिच्चन · ण्वुल्: पिच्चकः · तृच्: पिच्चयिता · यत्: पिच्च्यः · तव्य: पिच्चयितव्यः · अनीयर्: पिच्चनीयः · क्त: पिच्चितः · क्तवतु: पिच्चितवान् · शतृ: पिच्चयन् · स्य-शतृ: पिच्चयिष्यन् · शानच्: पिच्चयमानः · क्त्वा: पिच्चयित्वा · ल्यप्: प्रपिच्च्य · तुमुन्: पिच्चयितुम् · णमुल्: पिच्चम् · क्तिन्: पिच्क्ति · क्वसु: पिच्चयाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
पिच्चयतिपिच्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: पिच्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | पिच्चयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पिच्च् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

पिच्चयति ➤ कूटना, कतरना, चीरना, बहुत दुःख देना
संस्कृत: कुट्टने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें