॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दुःख देना, पीड़ा करना, चेताना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: अवगाहने
अंग्रेज़ी: to harass,to annoy,to irritate,to give pain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पीडयति | पीडयतः | पीडयन्ति |
| मध्यम | पीडयसि | पीडयथः | पीडयथ |
| उत्तम | पीडयामि | पीडयावः | पीडयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पीडयति · लट् (आत्मने.): पीडयते · लिट्: पीडयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): पीडयाञ्चक्रे · लुट्: पीडयिता · लुट् (आत्मने.): पीडयिता · लृट्: पीडयिष्यति · लृट् (आत्मने.): पीडयिष्यते · लोट्: पीडयतात् · लोट् (आत्मने.): पीडयताम् · लङ्: अपीडयत् · लङ् (आत्मने.): अपीडयत · विधिलिङ्: पीडयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): पीडयेत · आशीर्लिङ्: पीड्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): पीडयिषीष्ट · लुङ्: अपिपीडत् · लुङ् (आत्मने.): अपिपीडत · लृङ्: अपीडयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अपीडयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पीडन · ण्वुल्: पीडकः · तृच्: पीडयिता · यत्: पीड्यः · तव्य: पीडयितव्यः · अनीयर्: पीडनीयः · क्त: पीडितः · क्तवतु: पीडितवान् · शतृ: पीडयन् · स्य-शतृ: पीडयिष्यन् · शानच्: पीडयमानः · क्त्वा: पीडयित्वा · ल्यप्: प्रपीड्य · तुमुन्: पीडयितुम् · णमुल्: पीडम् · क्तिन्: पीट्टि · क्वसु: पीडयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पीडम् | अव्यय — पीड् + णमुल् (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय) 📚 अन्य सम्भावना: पीड (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन | पीड (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: पीड् + अच् |
पीडम् 📚 ➤ दुःख देना, पीड़ा करना, चेताना (पूर्वकालिक/आभीक्ष्ण्य अव्यय)
संस्कृत: अवगाहने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पीड् 📚 | (prob. fr. पिस्द् = पि-√ सद्) pf. पिपीडे, to be squeezed or pressed o… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड