॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीया हुआ, चढ़ाया हुआ
संस्कृत: हरिद्रा · पर्याय: निशाह्वा, काञ्चनी, हरिद्रा, वरवर्णिनी
व्युत्पत्ति: पा + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पीता | पीते | पीताः |
| द्वितीया | पीताम् | पीते | पीताः |
| तृतीया | पीतया | पीताभ्याम् | पीताभिः |
| चतुर्थी | पीतायै | पीताभ्याम् | पीताभ्यः |
| पञ्चमी | पीतायाः | पीताभ्याम् | पीताभ्यः |
| षष्ठी | पीतायाः | पीतयोः | पीतानाम् |
| सप्तमी | पीतायाम् | पीतयोः | पीतासु |
| सम्बोधन | हे पीते | हे पीते | हे पीताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पिबति | पिबतः | पिबन्ति |
| मध्यम | पिबसि | पिबथः | पिबथ |
| उत्तम | पिबामि | पिबावः | पिबामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पिबति · लिट्: पपौ · लुट्: पाता · लृट्: पास्यति · लोट्: पिबतात् · लङ्: अपिबत् · विधिलिङ्: पिबेत् · आशीर्लिङ्: पेयात् · लुङ्: अपात् · लृङ्: अपास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पान · ण्वुल्: पायकः · तृच्: पाता · यत्: पेयः · तव्य: पातव्यः · अनीयर्: पानीयः · क्त: पीतः · क्तवतु: पीतवान् · शतृ: पिबन् · स्य-शतृ: पास्यन् · क्त्वा: पीत्वा · ल्यप्: प्रपाय · तुमुन्: पातुम् · णमुल्: पायम् · घञ्: पायः · क्तिन्: पीति · क्वसु: पपिवान्
अर्थ: जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
व्युत्पत्ति: गै-क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | गः | गौ | गाः |
| द्वितीया | गम् | गौ | गान् |
| तृतीया | गेन | गाभ्याम् | गैः |
| चतुर्थी | गाय | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| पञ्चमी | गात् / गाद् | गाभ्याम् | गेभ्यः |
| षष्ठी | गस्य | गयोः | गानाम् |
| सप्तमी | गे | गयोः | गेषु |
| सम्बोधन | हे ग | हे गौ | हे गाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
पीताम् 📚 ➤ पीया हुआ, चढ़ाया हुआ
संस्कृत: हरिद्रा · पर्याय: निशाह्वा, काञ्चनी, हरिद्रा, वरवर्णिनी
ग 📚 ➤ जो जाता है, जाने वाला, गतिमान होने वाला, ठहरने वाला, शेष रहने वाला, मैथुन करने वाला
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पीता 📚 | हलदी | 🟠🔵🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| पीता |
हल्दी (२.९.४१) — निशा, कांचनी, हरिद्रा, वरवर्णिनी |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पीतांग | पीताम् + ग | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड