॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: त्यागना
संस्कृत: उत्सर्गे
अंग्रेज़ी: to leave, to quit
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | पुडतात् / पुडताद् / पुडतु | पुडताम् | पुडन्तु |
| मध्यम | पुड / पुडतात् / पुडताद् | पुडतम् | पुडत |
| उत्तम | पुडानि | पुडाव | पुडाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: पुडति · लिट्: पुपोड · लुट्: पुडिता · लृट्: पुडिष्यति · लोट्: पुडतात् · लङ्: अपुडत् · विधिलिङ्: पुडेत् · आशीर्लिङ्: पुड्यात् · लुङ्: अपुडीत् · लृङ्: अपुडिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: पुडन · ण्वुल्: पोडकः · तृच्: पुडिता · ण्यत्: पोड्यः · तव्य: पुडितव्यः · अनीयर्: पुडनीयः · क्त: पुडितः · क्तवतु: पुडितवान् · शतृ: पुडन् · स्य-शतृ: पुडिष्यन् · क्त्वा: पुडित्वा · ल्यप्: प्रपुड्य · तुमुन्: पुडितुम् · णमुल्: पोडम् · घञ्: पोडः · क्तिन्: पुट्टि · क्वसु: पुपुड्वान्
अर्थ: शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | राः | रौ | राः |
| द्वितीया | राम् | रौ | रः |
| तृतीया | रा | राभ्याम् | राभिः |
| चतुर्थी | रे | राभ्याम् | राभ्यः |
| पञ्चमी | रः | राभ्याम् | राभ्यः |
| षष्ठी | रः | रोः | राम् |
| सप्तमी | रि | रोः | रासु |
| सम्बोधन | हे राः | हे रौ | हे राः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रायति | रायतः | रायन्ति |
| मध्यम | रायसि | रायथः | रायथ |
| उत्तम | रायामि | रायावः | रायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रायति · लिट्: ररौ · लुट्: राता · लृट्: रास्यति · लोट्: रायतात् · लङ्: अरायत् · विधिलिङ्: रायेत् · आशीर्लिङ्: रायात् · लुङ्: अरासीत् · लृङ्: अरास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: राण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: राता · यत्: रेयः · तव्य: रातव्यः · अनीयर्: राणीयः · क्त: रातः · क्तवतु: रातवान् · शतृ: रायन् · स्य-शतृ: रास्यन् · क्त्वा: रात्वा · ल्यप्: प्रराय · तुमुन्: रातुम् · णमुल्: रायम् · घञ्: रायः · क्तिन्: राति · क्वसु: ररिवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
पुड 📚 ➤ त्यागना
संस्कृत: उत्सर्गे
रि 📚 ➤ शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
इ 📚 ➤ क्रोध
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पुड् 📚 | cl. 6. P. पुडति, to leave, quit, Dhātup. xxviii, 90; cl. 1. P. पोडति, … | 🔵🟣 |
| रा 📚 | (आ), f. (only L.) amorous play (= विभ्रम) | 🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पुडरी | रि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड