॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: पीने वाला
व्युत्पत्ति: पा+क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | पा | पे | पाः |
| द्वितीया | पाम् | पे | पाः |
| तृतीया | पया | पाभ्याम् | पाभिः |
| चतुर्थी | पायै | पाभ्याम् | पाभ्यः |
| पञ्चमी | पायाः | पाभ्याम् | पाभ्यः |
| षष्ठी | पायाः | पयोः | पानाम् |
| सप्तमी | पायाम् | पयोः | पासु |
| सम्बोधन | हे पे | हे पे | हे पाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: मनुष्य, एक व्यक्ति
संस्कृत: नरः
व्युत्पत्ति: नी+ऋन्
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | ना | नरौ | नरः |
| द्वितीया | नरम् | नरौ | नॄन् |
| तृतीया | न्रा | नृभ्याम् | नृभिः |
| चतुर्थी | न्रे | नृभ्याम् | नृभ्यः |
| पञ्चमी | नुः | नृभ्याम् | नृभ्यः |
| षष्ठी | नुः | न्रोः | नृणाम् / नॄणाम् |
| सप्तमी | नरि | न्रोः | नृषु |
| सम्बोधन | हे नः | हे नरौ | हे नरः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| पा | पा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: पै + अच्) अन्य सम्भावना: पा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन |
| एठ-ना | समास: एठ + नृ तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: नृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | नस् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
पा 📚 ➤ पीने वाला
एठना 📚एठ 📚नृ ➤ एठ (रोकना, निष्ठुर होना, क्रूर होना (भाववाचक कृदन्त)) + नृ (मनुष्य, एक व्यक्ति)
संस्कृत: नरः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| पा 📚 | पैर । चरण | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| एठ 📚 | बाधने भ्वादि० आत्म० अक० सेट् । एठते ऐठिष्ट रठाम् बभूव आस चक्रे । एठनम्… | 🟢🟤 |
| नृ 📚 | नर । मनुष्य | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| पैठना | पा + एठ | वृद्धि | वृद्धिरेचि (६.१.८८) |
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड