🕉️ 22 November 2026, Sunday · 09:58:12 AM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

प्लवी

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

प्लवी

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

प्लवी

अर्थ: जाना (कर्तृवाचक कृदन्त)

संस्कृत: गतौ

अंग्रेज़ी: to go

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. प्लवी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: प्लु + अच्

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका   📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

शब्दरूप — प्लवी (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाप्लवीप्लव्यौप्लव्यः
द्वितीयाप्लवीम्प्लव्यौप्लवीः
तृतीयाप्लव्याप्लवीभ्याम्प्लवीभिः
चतुर्थीप्लव्यैप्लवीभ्याम्प्लवीभ्यः
पञ्चमीप्लव्याःप्लवीभ्याम्प्लवीभ्यः
षष्ठीप्लव्याःप्लव्योःप्लवीनाम्
सप्तमीप्लव्याम्प्लव्योःप्लवीषु
सम्बोधनहे प्लविहे प्लव्यौहे प्लव्यः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

धातुरूप — प्लु (भ्वादिगण) · अर्थ: जाना (गतौ)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमप्लवतेप्लवेतेप्लवन्ते
मध्यमप्लवसेप्लवेथेप्लवध्वे
उत्तमप्लवेप्लवावहेप्लवामहे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): प्लवते · लिट् (आत्मने.): पुप्लुवे · लुट् (आत्मने.): प्लोता · लृट् (आत्मने.): प्लोष्यते · लोट् (आत्मने.): प्लवताम् · लङ् (आत्मने.): अप्लवत · विधिलिङ् (आत्मने.): प्लवेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): प्लोषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अप्लोष्ट · लृङ् (आत्मने.): अप्लोष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: प्लवन · ण्वुल्: प्लावकः · तृच्: प्लोता · यत्: प्लव्यः · ण्यत्: प्लाव्यः · तव्य: प्लोतव्यः · अनीयर्: प्लवनीयः · क्त: प्लुतः · क्तवतु: प्लुतवान् · शानच्: प्लवमानः · क्त्वा: प्लुत्वा · ल्यप्: प्रप्लुत्य · तुमुन्: प्लोतुम् · णमुल्: प्लावम् · क्तिन्: प्लुति · क्वसु: पुप्लुवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
प्लवीप्लवी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: प्लु + अच् 📚

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

प्लवी 📚 ➤ जाना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतौ

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
प्लवी 📚सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • प्लवी: प्लु + अच् — कर्तृवाचक कृदन्त

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬