॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: श्रद्धा करना, आश्रय देना, सहायता करना, शब्द करना, मार डालना, पीड़ा करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: श्रद्धोपकरणयोः
अंग्रेज़ी: to believe, to have faith, to provide shelter, to help, to sound, to kill, to destroy, to hurt
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तना | तने | तनाः |
| द्वितीया | तनाम् | तने | तनाः |
| तृतीया | तनया | तनाभ्याम् | तनाभिः |
| चतुर्थी | तनायै | तनाभ्याम् | तनाभ्यः |
| पञ्चमी | तनायाः | तनाभ्याम् | तनाभ्यः |
| षष्ठी | तनायाः | तनयोः | तनानाम् |
| सप्तमी | तनायाम् | तनयोः | तनासु |
| सम्बोधन | हे तने | हे तने | हे तनाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तनति / तानयति | तनतः / तानयतः | तनन्ति / तानयन्ति |
| मध्यम | तनसि / तानयसि | तनथः / तानयथः | तनथ / तानयथ |
| उत्तम | तनामि / तानयामि | तनावः / तानयावः | तनामः / तानयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तनति · लट् (आत्मने.): तानयते · लिट्: ततान · लिट् (आत्मने.): तानयाञ्चक्रे · लुट्: तनिता · लुट् (आत्मने.): तानयिता · लृट्: तनिष्यति · लृट् (आत्मने.): तानयिष्यते · लोट्: तनतात् · लोट् (आत्मने.): तानयताम् · लङ्: अतनत् · लङ् (आत्मने.): अतानयत · विधिलिङ्: तनेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): तानयेत · आशीर्लिङ्: तन्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): तानयिषीष्ट · लुङ्: अतनीत् · लुङ् (आत्मने.): अतीतनत · लृङ्: अतनिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अतानयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तनन · ण्वुल्: तानकः · तृच्: तनिता · यत्: तान्यः · ण्यत्: तान्यः · तव्य: तनितव्यः · अनीयर्: तननीयः · क्त: तान्तः · क्तवतु: तान्तवान् · शतृ: तनन् · स्य-शतृ: तनिष्यन् · शानच्: तानयमानः · क्त्वा: तान्त्वा · ल्यप्: प्रतन्य · तुमुन्: तनितुम् · णमुल्: तानम् · घञ्: तानः · क्तिन्: तान्ति · क्वसु: तेनिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बर-तना | समास: बर + तना तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: तना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: तन् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: तना (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: तन् + अच् | तना (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: तन् + अच् |
बरतना 📚बर 📚तना ➤ बर + तना (श्रद्धा करना, आश्रय देना, सहायता करना, शब्द करना, मार डालना…)
संस्कृत: श्रद्धोपकरणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बर 📚 | वह जिसका विवाह होता हो । दूल्हा । दे॰ 'वर' | 🟠🔵🟢 |
| तना 📚 | वृक्ष का जमीन से ऊपर निकला हुआ वहाँ तक का भाग जहाँ तक डालियाँ न निकली … | 🟠🔵🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड