॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सामर्थ्य, शक्ति, ताकत, वीर्य, ओज
संस्कृत: सामर्थ्यम्, स्थौल्यम् · पर्याय: बलभद्र, प्रलम्बघ्न, बलदेव, अच्युताग्रज, रेवतीरमण
व्युत्पत्ति: बल् + अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | बलम् | बले | बलानि |
| द्वितीया | बलम् | बले | बलानि |
| तृतीया | बलेन | बलाभ्याम् | बलैः |
| चतुर्थी | बलाय | बलाभ्याम् | बलेभ्यः |
| पञ्चमी | बलात् / बलाद् | बलाभ्याम् | बलेभ्यः |
| षष्ठी | बलस्य | बलयोः | बलानाम् |
| सप्तमी | बले | बलयोः | बलेषु |
| सम्बोधन | हे बल | हे बले | हे बलानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
अंग्रेज़ी: to move tortuously, to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अगतात् / अगताद् / अगतु | अगताम् | अगन्तु |
| मध्यम | अग / अगतात् / अगताद् | अगतम् | अगत |
| उत्तम | अगानि | अगाव | अगाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अगति · लिट्: आग · लुट्: अगिता · लृट्: अगिष्यति · लोट्: अगतात् · लङ्: आगत् · विधिलिङ्: अगेत् · आशीर्लिङ्: अग्यात् · लुङ्: आगीत् · लृङ्: आगिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अगन · ण्वुल्: आगकः · तृच्: अगिता · ण्यत्: आग्यः · तव्य: अगितव्यः · अनीयर्: अगनीयः · क्त: अगितः · क्तवतु: अगितवान् · शतृ: अगन् · स्य-शतृ: अगिष्यन् · क्त्वा: अगित्वा · ल्यप्: प्राग्य · तुमुन्: अगितुम् · णमुल्: आगम् · घञ्: आगः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आगिवान्
बल 📚 ➤ सामर्थ्य, शक्ति, ताकत, वीर्य, ओज
संस्कृत: सामर्थ्यम्, स्थौल्यम् · पर्याय: बलभद्र, प्रलम्बघ्न, बलदेव, अच्युताग्रज, रेवतीरमण
अगत 📚 ➤ टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बल 📚 | शक्ति । सामर्थ्य । ताकत । जोर । बूता । पर्या॰—पराक्रम । शक्ति । वीर्य … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अग् 📚 | cl. 1. P. अगति, to move tortuously, wind, L. : Caus. अगयति, L.; cf. √ … | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| बल |
बलराम के और नाम (१.१.२६) — नीलाम्बर, रौहिणेय, तालाङ्क, मुसली, हली, संकर्षण, सीरपाणि, कालिन्दीभेदन द्रविण (३.३.५९) — धन |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| बलागत | बल + अगत | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड